مبارزه بیولوژیک با آفات گیاهی تنها راه خروج 300 نوع ترکیب شیمیایی از چرخه غذایی خانوار است.  مدیر عامل شرکت پرورش حشرات مفید اصفهان امروز گفت: 60 درصد علفکش ها ، 90 درصد قارچ کش ها و30 درصد حشره کش ها شیمیایی و سرطان زا هستند. اما با بکارگیری روش های بیولوژیک مبارزه با آفات به راحتی می توان مضرات مواد شیمیایی را در مواد غذایی به کمترین میزان رساند.  سعید نوری افزود: در حال حاضر در 2200 هکتار از باغها و شالیزارهای استان اصفهان از روش بیولوژیک مبارزه با آفات گیاهی استفاده می شود. کارشناس مبارزات بیولوژیک جهاد کشاورزی استان اصفهان هم گفت: روش بیولوژیک نسبت به سمپاشی علاوه بر مزایای زیست محیطی مقرون به صرفه نیز هست. مصطفی صیاد نصیری خاطر نشان کرد: در هر هکتار برنج در سه نوبت استفاده از روش بیولوژیک 300 فروند زنبور تریکوگراما با هزینه 12 هزار تومان لازم است در حالی که استفاده از روش سمپاشی 40 کیلوگرم سم گرانول به قیمت 60 هزار تومان احتیاج دارد. وی بااشاره به یارانه 800 میلیارد تومانی کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات در سال افزود: در صورت تخصیص بخشی از این یارانه به بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک نتایج بهتری حاصل می شود.

http://aent.persianblog.ir/post/2230

جدید از محل تسهیلات ارزا نقیمت، بیان کرد: علاوه بر اصلاح رو شهای سمپاشی و ناوگان سمپاش در کشور، ه ماکنون رو شهای ک مخطر جایگزین رو ش های پرخطر سمپاشی شده، به نحوی که با تجدیدنظر در ثبت سموم اجازه تولید و مصرف بسیاری از سموم پرخطر لغو شده است.

وی خاطرنشان کرد: در سال 75 معادل 29 درصد سموم مورد استفاده در ک

 

تاكيد مركز پژوهش هاي مجلس بر لزوم توسعه «كشاورزي ارگانيك» در ايران

مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي با توجه به مزاياي كشاورزي ارگانيك در زمينه حفظ محيط‌زيست و سلامتي كشاورزان و مصرف‌كنندگان، بر لزوم اولويت يافتن اين نوع كشاورزي در برنامه‌هاي توسعه‌اي وزارت جهاد كشاورزي تاكيد كرد. به گزارش دفتر اطلاع‌رساني مركز پژوهشها، دفتر مطالعات زيربنايي اين مركز ضمن بررسي تطبيقي وضعيت اقتصادي و اجتماعي محصولات پاك كشاورزي در جهان و ايران خاطرنشان ساخت كه افزايش سطح آگاهي بهره‌برداران كشاورزي پيرامون مزاياي كشاورزي ارگانيك به منظور حفظ محيط زيست و نيز سلامتي خود آنها و مصرف‌كنندگان موادغذايي از طريق آموزشهاي لازم ضرورت دارد. مركز پژوهش ها همچنين خواستار تشويق و ترغيب كشاورزان به توليد محصولات ارگانيك بر اساس شاخص مزيت نسبي توليد در هريك از مناطق مختلف كشور شد و افزود: در كنار اينها بايد به تحقيقات كاربردي براي جايگزيني روشهاي بيولوژيكي به جاي روشهاي استفاده از نهاده‌هاي شيميايي اولويت داده شود. دفتر مطالعات زيربنايي مركز پژوهشها با بيان اين مطلب كه كشورهاي مختلفي در سرتاسر جهان به كشاورزي ارگانيك روي آورده‌اند افزود: تا سال 2003 ميلادي بيش از 24 ميليون هتكار از اراضي كشاورزي جهان به كشت ارگانيك اختصاص يافته بود كه بيشترين سطح زير كشت با 8/41 درصد به مناطق اقيانوسيه، 1/30 درصد قارة آمريكا و 1/23 درصد به اروپا اختصاص داشت كه در اين ميان دو قارة آسيا و آفريقا از سطح زير كشت كمي نسبت به سايرين برخوردار بوده‌اند.

 در بخش ديگري از اين بررسي آمده است: به لحاظ تجارت خارجي و بازار بين‌المللي فقط تا سال 2003 ارزش محصولات كشاورزي ارگانيك مبادله شده حدود 25 ميليارد دلار بوده و سه‌منطقه آمريكاي شمالي، اروپا و ژاپن بازارهاي مهم مصرف اين گونه محصولات شناخته شده‌اند، اين در حالي است كه اساسا اطلاعات مدون و دقيقي از وضعيت توليدات ارگانيك كشاورزي در ايران وجود ندارد. مركز پژوهشها در توصيف ويژگيهاي كشاورزي ارگانيك افزود: كشاورزي ارگانيك، نظامي اقتصادي- اجتماعي و مديريتي اكولوژيكي است كه شناخت كاملي از خاك و اجزاي تشكيل دهنده آب دارد. اين نظام با افزايش حاصلخيزي خاك براي توليد مواد غذايي مورد نياز انسان در يك چرخه بيولوژيكي سعي دارد، از ورود هر گونه نهاده‌هاي خارجي نظير كودهاي شيميايي، آفت كش‌ها و علف‌كش‌ها به فرآيند توليد جلوگيري و با صرف حداقل هزينه‌ها، رابطه‌اي پايدار ميان انسان، محيط زيست و موجودات زنده ايجاد كند. بررسي مركز پژوهشها همچنين نشان مي‌دهد كه از مجموع 5 تركيب سموم مصرف شده در كشورهاي توسعه يافته 17 درصد شامل انواع حشره كش، 35 درصد قارچ‌كش و 48 درصد علف كش مي‌شود كه اين نسبت در كشورهاي در حال توسعه شامل 50 درصد حشره‌كش، 35 درصد قارچ كش و 15 درصد علف‌كش مي‌باشد.

اين گزارش در پايان متذكر شد كه به دليل آثار سوء سموم حشره‌كش بر سلامت انسان و محيط زيست، ميزان مصرف سموم حشره‌كش در كشورهاي توسعه يافته روز به روز كاهش مي‌يابد و اين كشورها با استفاده از ساير روشهاي مبارزه با آفات نظير مبارزه بيولوژيك و كشاورزي ارگانيك توانسته‌اند ضمن حفظ محيط زيست مصرف سموم را به كمترين حد ممكن برسانند.

http://www.majlis.ir/mhtml/modules.php?name=News&file=article&sid=475

 

مصرف سم، پايين تر از ميانگين جهان

دارابی با اعلام اینکه میزان مصرف سموم در کشوراز میزان میانگین جهانی کمتر است، افزود، میزان مصرف جهانی بالغ بر 5/ 1 کیلوگرم ماده موثره به ازای هر هکتار است، در حالی که در کشور این میزان به 700 تا 800 گرم ماده موثره در هر هکتار تقلیل یافته است.

وی با اشاره به وجود باق یمانده سموم در برخی از محصولات کشاورزی، آموزش بهر هبرداران را در ارتباط با نحوه استفاده و نوع سموم را تاثیرگذار خواند و تصریح کرد: در دو سال اخیر سمپاشی هوایی به طور کامل از مزارع گندم حذف شده، به نحوی که مبازره با سن گندم به صورت سمپاشی هوایی از یک میلیون و 600 هزار هکتار به صفر رسیده، ضمن اینکه با اجرای اصلاح رو شهای سمپاشی میزان سمپاشی هوایی نخیلات از 30 هزار هکتار به 7 هزار هکتار رسیده است.

ريیس سازمان حفظ نباتات کشور با اشاره به خرید سمپا ش های شور از نوع پرخطر بوده که در سال گذشته این رقم به 11 درصد کاهش یافته است، لذا در شبکه مراقبت بالغ بر 4 هزار و 350 نفر نیروی آموز شدیده در عملیات سمپاشی حضور دارند که این امر باعث می شود استفاده از سموم شیمیایی در بخش کشاورزی روند مطلو بتری را داشته باشد.

 

توسعه مبارزه بيولوژيكي

دارابی تصریح کرد: در سال زراعی جاری بالغ بر حدود 90 میلیارد تومان اعتبار به منظور تولید مواد و عوامل بیولوژیک یارانه اختصاص داده شده و در حال حاضر 6 عامل بیولوژیک در بخش کشاورزی به 17 عامل افزایش یافته، در حالی که در کشور بیش از 600 عامل خسار تزا وجود دارد. وی با اعلام اینکه 160 هزار هکتار تحت کنترل بیولوژیک قراردارند، افزود: با وجود کلیه مبازرات علیه آفات و بیمار یها همچنان بین 10 تا 38 درصد محصولات کشاورزی توسط آفات از بین می روند.

وی در پاسخ به سوال خبرنگار مهر در رابطه با میزان مصرف سالانه سموم در بخش کشاورزی گفت:  به استثنای سال زراعی گذشته که با کاهش مصرف سموم مواجه بود هایم، به طور متوسط سالانه 24 هزار تن سم در کشور مصرف و پیش بینی م یشود میزان مصرف در سال جاری به حدود 16 هزار تن بالغ شود.

ريیس سازمان حفظ نباتات کشور عنوان کرد: در سال جاری به منظور مقابله با آفات و بیمار یها در شرایط خشکسالی بالغ بر 6 طرح با اعتباری معادل حدود 8 میلیارد تومان پیشنهاد شده است.

http://www.iranagrimagazine.com/ppdf/1022/p0102201040231-VSKYRL.pdf

مبارزه بیولوژیک تضمین کننده سلامت مواد غذایی است

کنترل بیولوژیک آفات باعث کاهش مصرف سم در مزارع و تولید محصول سالم می شود. مبارزه بیولوژیک با هدف تنظیم جمعیت موجودات انجام می شود. کنترل بیولوژیک ممکن است به صورت طبیعی یا با دخالت انسان اتفاق بیافتد، که به این نوع کنترل، کنترل بیولوژیک کاربردی گفته می‌شود. بطور کلی حشرات مهم‌ترین گروه از موجوداتی هستند که در برنامه‌های کنترل بیولوژیک به عنوان هدف مطرح بوده‌اند. آفات (حشرات) به دلیل ازدیاد، تنوع گونه و مهاجرت به نقاط جدید موجبات ورود حشرات شکارگر از مناطق دیگر را برای کنترل‌شان ایجاد کرده‌اند.... کنترل بیولوژیک آفات باعث کاهش مصرف سم در مزارع و تولید محصول سالم می شود. مبارزه بیولوژیک با هدف تنظیم جمعیت موجودات انجام می شود. کنترل بیولوژیک ممکن است به صورت طبیعی یا با دخالت انسان اتفاق بیافتد، که به این نوع کنترل، کنترل بیولوژیک کاربردی گفته می‌شود.  بطور کلی حشرات مهم‌ترین گروه از موجوداتی هستند که در برنامه‌های کنترل بیولوژیک به عنوان هدف مطرح بوده‌اند. آفات (حشرات) به دلیل ازدیاد، تنوع گونه و مهاجرت به نقاط جدید موجبات ورود حشرات شکارگر از مناطق دیگر را برای کنترل‌شان ایجاد کرده‌اند. کنترل آفات و بیماریها در مزارع بدون مصرف سم علاوه بر اثرات زیست محیطی تاثیر مستقیم بر سلامت انسان دارد. از سوی دیگر مبارزه با بیماریها باعث کاهش خسارات وارد بر مزارع شده و امینت غذایی جامعه را تضمین می کند.

در زمینه حفظ و حراست از فرآورده های کشاورزی از مرحله کاشت تا پس از برداشت در وزارت جهاد کشاورزی فعالیتهایی انجام شده که می توان به این نکات اشاره کرد: برای اولین بار شبکه های مراقبت و پیش آگاهی توسط بخش خصوصی در سراسر کشور در سال زراعی 87-86 به مرحله اجرا در آمد. کلینک های گیاهپزشکی نیز طی سالهای گذشته رشد چشمگیر داشته و به 675 واحد در سال 86 رسید. فعالیت این مراکز تاثیر مستقیم بر کاهش مصرف سموم داشته است. سطح مبارزه بیولوژیک در مزارع در سال 85 در سطح یکصدو بیست هزار هکتار از اراضی کشاورزی انجام شد. این برنامه بر روی 6 محصول زراعی در سطح 108هزار و 327 هکتار شامل مزارع برنج 92 هزار و 230 هکتار، پنبه 3300هکتار، ذرت دانه ای 7350 هکتار، گوجه فرنگی 3617 هکتار، سویا 1200هکتار و نخود دیم 630 هکتار و 6 محصول باغی در سطح 11 هزار و 160هکتار شامل باغ مرکبات 4840هکتار، چای 320 هکتار، توت 5000هکتار، انار 870هکتار، پسته 50 هکتار و سیب درختی 80هکتار انجام شده است. مبارزه بیولوژیک با آفات در آن سال 12 درصد از میزان پیش بینی شده عقب تر بود در حالیکه بنا به اعلام رسمی وزارت جهاد کشاورزی 10 عامل جدید برای مبارزه غیر شیمیایی با آفات و محصولات گلخانه ای و سبزی و صیفی به ثبت رسید. کنترل 100 درصدی آفات باغ چای با اعمال مبارزه بیولوژیک و تولید محصول سالم محقق شد و سطح اراضی تحت کنترل تلفیقی با استفاده از مواد و تجهیزات غیر شیمیایی به 900 هزار هکتار در سال 87 افزایش یافت. همچنین سم پاشی هوایی در سن غلات به طور کامل حذف و سمپاشی نخیلات از 36 هزار هکتار در سال 83 به 4 هزار هکتار رسید. حذف یارانه مستقیم سموم باعث گسترش مبارزه بیولوژیک در سطح کشور شد و به طور کلی 8 قلم سم مضر از عرصه های کشاورزی حذف شد.

http://iranabadi.com/html/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=1554&mode=thread&order=0&thold=0

مبارزه بيولوژيك در بخش كشاورزي، ضرورتي اجتناب‌ناپذير

به اعتقاد شماري از كارشناسان و استادان دانشگاه براي عملياتي شدن و فراگيري طرح مبارزه بيولوژيك در بخش كشاورزي تدوين برنامه جامع، اتخاذ مديريت اصولي، حمايت همه‌جانبه و عزم ملي، ضرورتي اجتناب ناپذير است. رسيدن به توسعه و كشاورزي پايدار، حفظ مسايل زيست محيطي، توليد محصول سالم و كاهش مصرف سموم كشاورزي، احياي روشهاي بيولوژيك مبارزه با آفات و بيماريهاي گياهي و كشاورزي را امري الزامي كرده‌است. "مبارزه بيولوژيك"، به روشي گفته مي‌شود كه با بهره‌گيري از عوامل و فراورده‌هاي طبيعي و زنده، براي ازبين بردن آفات نباتات اقدام مي‌شود.

ظهور آفات مختلف نظير"كرم سرخ پنبه، سوسك كلرودوي سيب زميني، سياهك هندي گندم و كرم ساقه‌خوار برنج " موجي از ورود سموم در بسته‌بنديهاي زيبا را در طيفي گسترده براي كشاورزي به ارمغان آورد. كاربرد روزافزون مصرف سموم كشاورزي به رغم ارزان بودن آن در مرحله اوليه نه تنها آفات و بيماريهاي گياهي را كنترل نكرد بلكه علاوه بر شكل‌گيري نسل مقاوم‌تري از آفات، عوارض سوء گسترده زيست محيطي را به دنبال داشت.

جمعي از كارشناسان كشاورزي غرب مازندران نيز در گفت و گو با ايرنا، نبود برنامه‌ريزي، ارايه يارانه براي سموم، رعايت نشدن اصول علمي ترويج و نبود مزارع نمونه را از جمله چالشهاي فراروي توسعه روشهاي كنترل طبيعي آفات برشمردند. كمبود اعتبار، نبود آموزش، بي‌توجهي به آموزش، فرهنگ‌سازي نشدن، ناكافي بودن مراكز توليد حشرات مبارز و استقبال نكردن كشاورزان از ديگر موانع اساسي براي توسعه روشهاي طبيعي مبارزه با آفات و توليد محصولات ارگانيك اعلام شد. برخي از پژوهشگران با بيان اينكه بيشترين مصرف سموم شيميايي در كشور مربوط به مبارزه با كرم ساقه‌خوار برنج است بر ضرورت توليد برنج" تراريخته يا اصلاح ژن شده" تاكيد كردند. سالانه حدود ‪ ۹۰۰هزار تن انواع برنج در مازندران توليد مي‌شود.

اكنون ‪ ۱۷مركز توليد حشرات مفيد و مبارز در سطح ‪ ۴۶۰هزار هكتار اراضي كشاورزي در مازندران فعاليت دارد.

عضو هيات علمي گروه زراعت دانشگاه آزاد واحد نوشهر و چالوس گفت: مطالعه ‪ ۱۰رودخانه شمالي و جنوبي كشور نشان مي‌دهد كه باقي مانده سموم شيميايي در اين رودخانه‌ها همچنان وجود دارد و غلظت آن در رودخانه بابلرود در فصل تابستان حدود يك درصد است. "مجتبي نشتاء مقدم" در گفت و گو با ايرنا افزود: همچنين آمارها بيانگر آن است سم "فتونتن" كه سال ‪ ۴۲در سطحي حدود ‪ ۵۰هزار هكتار از اراضي زير كشت گندم استفاده مي‌شد، به يك ميليون ‪ ۴۰۰هزار هكتار در سال ‪ ۷۸افزايش يافت. وي اوج گسترش مبارزه بيولوژيك با آفات را در فاصله سال ‪ ۷۹تا ‪ ۸۰اعلام و اضافه كرد: سطح مبارزه بيولوژيك در سال ‪ ۸۰در كشور ‪ ۱۵۰هزار هكتار بود كه به كمتر از ‪ ۴۵هزار هكتار در سال گذشته رسيد. وي اظهار داشت: كاهش مصرف سموم شيميايي به تحول در سياستها، راه‌كارهاي مبارزه با آفات، ايجاد و توسعه مراكز پرورش حشرات مفيد و حمايت از بخش غيردولتي نياز دارد.

به گفته مقدم، عزم ملي، تدوين برنامه بلندمدت و همكاري بخش خصوصي و مردم نيز در تحقق اين هدف موثر است. وي تاكيد كرد: افزايش مصرف سموم شيميايي دركشور درحالي است كه سازمانها و كنفرانس‌هاي بين‌المللي، آن را عامل بسياري ازناهنجاريها ونابسامانيها مي‌دانند. اين استاد دانشگاه يادآور شد: كشاورزي ارگانيك با توجه به شاخصه‌هاي اقتصادي، اكولوژيكي و اجتماعي كشور فقط در بخشي از زمينهاي كشاورزي قابليت اجرايي دارد. وي ادامه داد: متاسفانه مراكزي كه براي توليد و پرورش حشرات مفيد در مازندران فعال هستند از دانش و امكانات كافي برخوردار نيستند.

عضو هيات علمي دانشگاه آزاد واحد نوشهر و چالوس تصريح كرد: پرداخت نشدن بموقع دستمزد و بروكراسي موجود سبب دلسردي فعالان اين عرصه شده است. وي خاطرنشان كرد: نبود تنوع و استفاده از يك نوع زنبور براي مبارزه با كرم ساقه‌خوار برنج در مازندران از ديگر عواملي است كه موفقيت اين طرح را خدشه‌دار مي‌كند. مقدم اضافه كرد: اكنون فقط از يك نوع زنبور به نام " تريكو گراما براسيكا" در شاليزارهاي مازندران استفاده مي‌شود، درحالي كه بايد در هر منطقه خاص از يك نوع خاص از زنبور استفاده شود. وي زمان رهاسازي، نوع گونه و تعداد دفعات رهاسازي حشرات مبارز را در مبارزه بيولوژيك با آفات مهم دانست و گفت: متاسفانه بسياري از آموزش دهندگان نيز با اين فرايند آشنايي كامل ندارند.

وي بيان داشت: شناسايي زيستگاه آفت (ميزبان)، ميزان آفت، تنظيم و كنترل جمعيت آفت در پيشبرد و موفقيت مبارزه حياتي و ضرروي است. اين استاد دانشگاه ادامه داد: اجراي طرح بيولوژيك به يك سطح يكپارچه و وسيع نياز دارد و اگر در يك مزرعه مبارزه بيولوژيك و در مزرعه ديگر مبارزه شيميايي با آفات صورت گيرد اين طرح با شكست مواجه مي‌شود. وي ادامه داد: زنبور كرم ساقه‌خوار به صورت طبيعي پس از وارد شدن خسارت فعال مي‌شود و براي فعاليت آن در خارج از فصل فعاليت به تكثير به روش مصنوعي نياز داريم. وي افزود: ارايه جدول زماني دقيق و رعايت خصوصيات رشد مقوله‌اي است كه نسبت به آن كم توجهي شده است.

مقدم، ناآگاهي كشاورزان از مزاياي طرح مبارزه بيولوژيك با آفات، نداشتن آموزش كافي مروجان، رعايت نشدن اصول علمي ترويج، دشواربودن طرح مبارزه بيولوژيك و نبود مزارع نمونه را ازجمله موانع ذكر كرد كه اجراي طرح بيولوژيك را با چالش مواجه كرده است. عضو هيات علمي دانشگاه‌آزاد چالوس خاطرنشان كرد: متاسفانه پايين بودن قيمت محصولات ارگانيك در مقابل افزايش قيمت نهاده‌هاي كشاورزي و ناآشنايي مصرف‌كنندگان با اين نوع محصولات موانع را افزايش داده است. وي بر لزوم فرهنگ‌سازي، استمرار نظارت بر توليد، بسته‌بندي محصولات، افزايش قيمت محصولات ارگانيك، افزايش كمي و كيفي نيروي انساني، توسعه و بازسازي مراكز تحقيقاتي و اختصاص اعتبار كافي در اين زمينه تاكيد كرد. اين استاد دانشگاه يادآور شد: تداوم ارايه يارانه به سموم شيميايي، عملكرد پايين محصولات توليد شده به روش غيرشيميايي، مخلوط شدن محصولات سالم و غيرسالم در بازار و نبود الگوي عملياتي براي محصولات مختلف با اقليمهاي مختلف از ديگر مشكلاتي است كه بايد رفع شود. به گفته مقدم، ايجاد استانداردهاي ارگانيك و تدوين يك نظام قانوني براي كشاورزي ارگانيك و پايدار در كشور ضرورتي اجتناب ناپذير است.

يك كارشناس كشاورزي از نوشهر نيز استفاده از روش بيولوژيك را موثرترين شيوه براي كنترل مصرف سموم شيميايي در اراضي كشاورزي خواند. "سهيل كاظمي" به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: روشهايي وجود دارد كه باغداران با استفاده از آن مي‌توانند علاوه بر كاهش مصرف سموم، محصولي با كيفيت و سالم توليد كنند. وي اظهارداشت: نسلهاي گذشته قبل از اختراع سموم طوري عمل مي‌كردند كه محصولاتي عاري از هرگونه مواد مضر تحويل جامعه مي‌دادند. وي خاطرنشان كرد: شخم زدن و آبياري در فصل زمستان (يخاب)، تناوب كشت و افزودن كودهاي حيواني و گياهي موجب از بين رفتن آفت ها مي‌شود. اين كارشناس كشاورزي ادامه داد: كاهش مضرات سموم دفع آفات نباتي مستلزم آموزش جامع و منسجم به مردم است زيرا بسياري از توليدكنندگان طريقه صحيح استفاده از سموم را نمي‌دانند. وي تصريح كرد: همچنين برخي از كشاورزان نمي‌دانند بايد از زمان مصرف سموم تا زمان مصرف محصول (دوره كارنس) چه زماني طي شود كه آسيبها كاهش يابد. كاظمي تاكيد كرد: اگر آثار زيانبار مصرف سموم شيميايي براي كشاورزان تبيين شود، ديگر هيچ كشاورزي به خود اجازه نمي‌دهد كه براي بدست آوردن سود بيشتر، از سموم استفاده كند.

http://sabziran.ir/index.php?action=news&nid=2994&page=23

مبارزه بیولوژیک با آفات گندم

مقدمه

امروزه با استفاده گسترده از مواد شیمیایی در باغات و مزارع که منجر به ریشه کن شدن نسل موجودات و عوامل بیماری زا می شود بیم این است که حشرات ومیکرو ارگانیسمهای مفید نیز برای همیشه از بین بروند. این در حالی است که واژه مفید و غیر مفید را ما انسانها بر حسب نیاز های مصرفی خود ابداع کرده ایم .اعتقاد بسیاری از دانشمندان این است که تنوع زیستی بیشتر بین موجودات برابر است با سلامتی بیشتر محیط زیست.

 

کنترل بیولوژیک

کنترل بیو لوژیک عبارت است از استفاده از یک عامل بیماریزا یا یک حشره به منظور کاهش خسارت ناشی از یک نوع آفت هدف از کنترل بیولوژیکی اداره کردن آفت و محیط زیست آن در مسیری که جمعیت آفت زیر آستانه اقتصادی بماند است. در حقیقت این روشی است که با عکس العمل محیطی بین موجودات زنده آفات را کنترل می کند. یکی از عوامل مهم برای شروع کار کنترل بیولوژیک آشنایی با مراحل مختلف رشد آفات و شناسایی مرحله ای است که آنها بیشترین خسارت را به گیاهان وارد می کنند.موجودات زنده ای که بیشتر برای کنترل بیولوژیک استفاده می شوندعبارتند از انگل ها، شکارچی ها، پاتوژن ها و خورنده علف های هرز(Weed feeder)

کنترل بیولوژیک از دیدگاه اقتصادی

کنترل بیولوژیک از نظر اقتصادی روشی بهینه است. حتی در صورت عدم موفقیت کامل در مزرعه نسبت سود به هزینه B/C در این روش 11:1 است. بر اساس یک مطالعه تخمین زده می شود که در این روش برنامه های با موفقیت کامل در ازای یک واحد سرمایه 32 واحد سود را باز می گردانند.( 32:1) B/C این درحالی است که در تحقیق مشابهی نسبت سود به سرمایه در کنترل شیمیایی آفات فقط 5/2 به 1 است.

 کنترل بیولوژیک با استفاده از حشرات

برای شروع این روش باید از روش زندگی حشرات یعنی انگل یا شکارچی بودن، سیکل زندگی و مکان هایی که آنها برای زندگی ترجیح می دهند مطلع باشیم .  


پارازیت و پارازیتوئید

شکارچی ها (پارازیتوئید) مستقیما حمله میکنند و قربانی خود را می بلعند در حالی که انگل ها (پارازیت ها) در روی بدن حشره دیگر تخم گذاری می کنند و هنگامی که لارو ها از تخم بیرون آمدند از اندام های داخلی بدن حشره میزبان تغذیه می کنند.

ائوفاژها ( تخم خوارها)9 پارازيتوئيدهاي تخم خوار(ائوفاژها) معمولا به دلايل زير در مبارزه بيولوژيكي مورد توجه قرار گرفته اند:

• نسل جديد آفت را قبل از اينكه به محصول آسيب برساند از بين مي برند.

 • براي انسان و حشرات ديگر مضر نيستند

• با قيمت و هزينه كمتري مي توان آنها را تكثير و توليد انبوه كرد به عبارتي اقتصادی اند.

 • آنها مي توانند بيشتر از يك سال در دوره دياپوز ذخيره سرمايي داشته باشند. با استفاده از جانشين كردن ميزبانهايی كه تكثيرشان آسان است تكثير نمود مثل Graphosoma semipunctata.
نکته:در يك روش مبارزه بيولوژيكي انتخاب گونه هاي مناسبي كه به خوبي با آفت و محيط زيست آن سازگاري پيدا كرده باشد بسيار مهم و با اهميت است و احتياج به مطالعات سيستماتيكي و دقيقي بر روي مكان اصلي مبارزه و مناطقي كه گونه بيولوژيك در آنجا كشت شده است دارد. رها سازي دشمنان طبيعي زماني مي تواند موفقيت آميز باشد كه در ابتدا محيط كشت را خالص سازي كرده باشيم (مثل محيط كشت ائوفاژها). ائوفاژها مي بايستي قادر باشند كه آفت را تشخيص داده و در يك سطح مزرعه پخش شوند.

 

انتخاب ائوفاژها

در انتخاب ائوفاژهاي تخصصي موارد ذيل بايد رعايت شود:

 زودرس بودن ائوفاژها حساسيت بويايي آنها محل و جايگاه طبيعي آنها براي زيستن  طول دوره تخم گذاري آنها مراحل تكويني ورشدي ائوفاژهابراي مطالعه موارد ذكر شده بالا مي توان با استفاده از جمع آوري دسته تخم هاي آفات (كه بصورت طبيعي تخم گذاري شده باشد) و قرار دادن اين دسته تخم ها در بيوتيپ هاي (محيط هاي زيستي) مختلف كه در اين صورت با بررسي ميزان تاثير ائوفاژ ها بر روي تخم ها، ائوفاژ مناسب و تخصصي را مي توان انتخاب نمود:

راست بالان زیان آور گندم

ملخ مراكشی  Dociostaurus maroccanus

چملخ صحرايی  Schistocerca gregaria

ملخ آسيايی Locusta migratoria

دشمنان طبیعی راست بالان زیان آور گندم پرندگان مخـتلف از شـكارگران عمومي ملـخ ها به شمار مي آيند. لارو چند گونه از سوسك های جنس Meloe و چند گونه از سوسك های جنس Mylabris گزارش شده اند كه از تخم ملخ ها تغذيه مي كنند. زنبورScelio flavibabis M.  از پارازيتوئيد های مهم تخم ملخ ها به شمار مي آيد(خواجه زاده، 1381) و گونه هايي از مگس هاي Tachinidae نيز گزارش شده اند كه پارازيتوئيد پوره ها و حشرات كامل ملخ ها هستند.

سن گندم

گسترش و طغيان سن گندم در اثر تخريب مراتع به عنوان زيستگاه هاي دائمي اين حشره و تبديل آنها به اراضي ديم كم بازده و فراهم آوردن بستر زيست مناسب تر براي تغذيه و توليد مثل آن، مثال خوبي براي نشان دادن چگونگي ايجاد يك آفت در اثر تغيير اكوسيستم توسط انسان است.

دشمنان طبیعی Eurygaster integriceps  سن گندم دشمنان طبيعي فراواني دارد و در بين آنها زنبورهاي پارازيتوئيد تخم و مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم از نظر كاهش جمعيت اين آفت از اهميت بيشتري برخوردارند.

مهم ترين گونه هاي زنبورهاي پارازيتوئيد تخم سن گندم به خانوادة Scelionidae  وجنس Trissolcus  تعلق دارند و مهم ترين   گونه هاي آن به شرح زيرمي باشند


V. Trissolcus grandis
V. Trissolcus semistriatus

  V. Trissolcus vassilievi
V. Trissolcus rufiventris
V. Trissolcus basalis 

در بين گونه هاي فوق T. grandis گونة غالب اين زنبورها در اكثر مناطق كشور مي باشد. ميزان پارازيتيسم تخم توسط اين زنبورها از منطقه اي به منطقة ديگر متفاوت است و در اكثر مناطق كشور اين زنبورها يكي از عوامل كليدي كاهش جمعيت سن گندم به شمار مي آيند. اين زنبورها بيشتر در زير پوستك درختان ميوة سردسيري زمستان گذراني مي كنند و قبل از ورود به مزارع از شهد گل هاي اين درختان تغذيه مي كنند(رجبي، 1379). جلوگيري از سمپاشي هاي بي رويه و ايجاد تنوع در اكوسيستم هاي زراعي از طريق ايجاد باغ و يا كاشت درختاني مثل بيد و بادام و غيره در كنار نهر هاي حاشية مزارع، روشي مناسبي براي حفظ و حمايت اين زنبورها و افزايش كارايي آنها است.

كنترل بيولوژيكي سن گندم با استفاده از پرورش انبوه زنبورهاي پارازيتوئيد تخم طي سال هاي (43-1325) در ورامين و اصفهان صورت گرفته است(زمردي،1340 و زمردي، 1371). دياپوز اجباري سن گندم و عدم امكان پرورش انبوه آن براي تكثير زنبورها، عدم اطلاع دقيق از بيواكولوژي اين زنبورها و گرايش به سمت استفاده از سموم شيميايي به دليل سهولت كاربرد و كم اطلاع بودن از اثرات جانبي مصرف اين سموم، كنترل بيولوژيكي سن گندم با استفاده از اين عوامل متوقف شد.

 مگس های پارازیتویید سن گندم

دسته دوم دشمنان طبيعي سن گندم كه از اهميت زيادي برخوردارند، مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم هستند كه به خانواده Tachinidae تعلق دارند. اين مگس ها پوره هاي سنين 4 و 5 و سن هاي بالغ را پارازيته مي كنند و ميزان پارازيتيسم آنها با توجه به شرايط منطقه از 2-25 درصد (در موارد استثنايي تا 40 درصد) گزارش شده است. اسامي علمي گونه هاي مهم مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم در زير آمده است:

Heliozeta helluo
Phasis subcoleoptrata
Ectophasia crassipenis

Elomyia lateralis

Ectophasia oblonga


در اكثر مناطق كشور گونه H. helluo گونة غالب مي باشد.

اين مگس ها پارازيتوئيد داخلي هستند و سيستم تنفسي خود را به  سيستم تنفسي ميزبان وصل مي كنند. حشرات كامل اين مگس ها برروي گياهان شهد داري مثل ازمك ،گشنيز، برخي ديگراز گياهان مرتعي و علف هاي هرز حاشية مزارع تغذيه مي كنند و با تغذيه از اين گياهان ميزان تخم ريزي آنها افزايش مي يابد. بالا بردن كارايي اين مگس ها از طريق ايجاد تنوع در اكوسيستم هاي زراعي،  و حفظ و حمايت آنها از طريق جلوگيري از سمپاشي هاي بي رويه از مواردي است كه در برنامة مديريت كنترل سن گندم مي بايست به آنها توجه كرد. چند جدايه از قارچ بيماري زاي Beauveria bassiana Vuill.  از سن گندم جداسازي شده است و بررسي هايي در رابطه با حساسيت مراحل مختلف رشدي سن گندم در برابر اين قارچ صورت گرفته است.

برداشت سريع گندم يكي ديگر از روش هاي توصيه شده براي كاهش جمعيت و خسارت سن گندم است. طبق بررسي ها (رجبي1372) سن هاي نسل جديد به هنگام ظهور حدود 70 ميلي گرم وزن دارند و در زمان رسيدن محصول، وزن آنها به 113 ميلي گرم و در زمان مهاجرت آنها به پناهگاه هاي زمستانه وزن آنها به 130-150 ميلي گرم مي رسد. از طرفي قسمت اعظم سن زدگي دانه ها توسط سن هاي نسل جديد ايجاد مي شود و بيشترچربي ذخيره شده در بدن سن ها، حاصل تغذية آنها در اين دوره است. برداشت سريع گندم ضمن ايجاد تلفات در جمعيت پوره هايي كه در مرحلة رسيدن گندم  كامل نشده اند، كاهش سن زدگي، كاهش وزن سن ها و در نتيجه تلفات بيشتر آنها در پناهگاه هاي زمستانه را به همراه خواهد داشت.

شته روسی گندم Diuraphis noxia گونه هاي مختلفي ازجنس هايCoccinella,Scymnus Hippodomia ,Adalia  ازخانوادهCoccinellidae  جمع آوري و شناسايي شده اند كه در كاهش جمعيت شته هاي غلات نقش موثري دارند. در بين بالتوري هاي خانوادة Chrysopidae گونه هايي از جنس Chrysoperla خصوصآ Chrysoperla carnea در كنترل طبيعي شته هاي غلات اهميت دارند. لارو گونه هاي مختلفي از مگس هاي Syrphidae  از شكارگرهاي خوب شته هاي غلات به شمار  مي آيند. در بين زنبورهاي پارازيتوئيد شته هاي غلات گونه هايي از جنس Aphelinus از خانواده Aphelinidaeو گونه هايي از جنس هاي Aphidius Diaertiella,Ephedrus  ,Lysiphlebus  و Praon جمع آوري و شناسايی شده اند.

سوسک سیاه گندم zabrus tenebrioides

مورچه ها به عنوان يكي از شكارگرهاي مهم تخم و لاروهاي ريز اين آفت هستند. سوسكي از خانوادة Carabidae  نيز شكارگر لاروهاي درشت و شفيره هاي آن بوده و كلاغ ها و ديگر پرندگان نيز به هنگام شخم زدن خاك از لاروها و سوسك هاي باقيمانده در زمين تغذيه مي كنند.
زنبور ساقه خوار گندم
Cephu pygmaeus زنبورهاي پارازيتوئيدي از جنس Aprostocetus  از خانواده Eulophidae  و Elachertus  از خانواده Chalcididae جمع آوري شده اند كه لاروهاي آن را پارازيته مي كنند و در كاهش جمعيت آن موثرند. پروتئین های حشره کش B.T و نحوه ی عمل آنها Bacillus thuringiensis  یک باکتری بیماری زا در حشرات است که عنصر فعال برخی حشره کش ها را تشکیل می دهد. این باکتری گرم مثبت و خاکزی به عرض 1.2-1 و طول 4-3 میکرون با اسپور نیمه انتهایی و بیضی شکل می باشد . این باکتری همزمان با تشکیل اسپور در داخل اسپورانژیوم تولید بلور های سمی (Cry=crystal) می کند. این باکتری برای رشد به نور نیاز ندارد این باکتری در بسیاری از محیط های کشت ساده ی آزمایشگاهی مانند محلول آبگوشت (Nutrient broth ) در شرایط هوازی ودر دمای بین 15 تا 40 درجه سانتی گراد اپتیمم 30 درجه سانتی گراد به راحتی رشد می کند. این باکتری چندین توکسین تولید می کند که شامل:

 1- آلفا اگزو توکسین: این سم علاوه بر حشرات برای موش و دیگر مهره داران سمی می باشد

 2- بتا اگزوتوکسین: در برخی نژاد های این باکتری تولید شده وبر روی پستانداران عوارض عمده ای دارد.

 3- گاما اگزو توکسین: این توکسین برای حشرات سمی نمی باشد.

 4- دلتا اندو توکسین (Delta-endotoxin): در مرحله مرگ باکتری و تشکیل اسپور تشکیل می شود. توکسین های آلفا اگزوتوکسین و بتا اگزوتوکسین علاوه بر حشرات، برای پستانداران مضر بوده و در نتیجه،امروزه از زیر گونه های Bacillus thuringiensis که این دو توکسین را تولید می کنند،  استفاده نمی شود سومین توکسین  نیز به دلیل عدم سمیت برای حشرات استفاده نمی شود. امروزه در فراورده های تجاری B.t  از استرین هایی از باکتری، که دلتا اندو توکسین تولید می نمایند ، استفاده می شود. امروزه از B.t  به دو طریق استفاده می شود:

1- تولید سموم میکروبی حشره کش: فرآورده های تجاری B.t  به عنوان حشره کش میکروبی به صورت گرد یا پودر های وتابل قابل تعلیق در آب ارائه می شود و امروزه جزء پر مصرف ترین عوامل کنترل میکروبی حشرات به شمار  می آید.

2– تولید گیاهان B.t : این گیاهان حاوی ژن تولید کننده توکسین که از باکتری Bacillus thuringiensis بدست آمده است، می باشد. این گیاهان خود قادر به تولید سم بوده و آفات حشره ای را که از این گیاهان تغذیه کنند، از بین می روند.

 ساختار و چگونگی تاثیر پروتئین های حشره کش  B.t

روده ی میانی عده ای از لارو ها ی  حشرات، مانند بال پولک داران و برخی از دو بالان و قاب بالان، دارای محیط قلیایی بسیار بالایی  است (PH= 10/2-10/15) در این شرایط(حداقل PH مورد نیاز8.9  می باشد)، کریستال های سمی حل شده و توکسین لازم به وسیله ی آنزیم های تجزیه کننده پروتئین آزاد می شود و فرم فعال توکسین تولید می شود. مطالعات بلورشناسی  پروتئین های Cry  نشان می دهد که این پروتئین دارای سه ناحیه ویژه می باشد. ناحیه I شامل هفت آلفا هلیکس که در فعل و انفعالات غشا و تشکیل منافذ نقش دارد، ناحیه II از یک ستون سه گوش شامل سه بتا شیت که در اتصال سم به سلول های پوشش  روده نقش دارد و ناحیه III شامل دو  رشته ی آنتی پارالل بتا است که همانند ناحیه II در ثبات سم روی گیرنده و تنظیم کانال یونی  نقش دارد . در روده ی حشر اتی که دارای شرایط قلیایی می باشند، سیگما اندو توکسین  به فرم فعال خود یعنی دلتا اندو توکسین تبدیل شده و توسط ناحیه II  به سطح سلول های پوششی روده وصل شده و توسط ناحیه I  باعث ایجاد منافذی در غشای سلول شده که موجب اختلال یونی بین خون و روده می شود.

گونه های آلوده شده می توانند دو نوع عکس العمل متفاوت نسبت به توکسین از خود نشان دهند . در اکثر موارد بعد از تغذیه ، فلج سریع دستگاه گوارش در مدت یک ساعت یا کمی بیش از آن اتفاق می افتد و در نتیجه حشره دچار مرگ می شود . بسیاری از حشرات تنها به وسیله ی  اثر کریستال سمی از بین می روند ، ولی در برخی موارد ، ترکیبی از اسپور و کریستال مورد نیا ز است و این ترکیب همیشه در فرمولاسیون ماده ی تجارتی سم ارائه می شود.

منابع و ماخذ :

1- آهون منش، علي. 1371. سياست توليد گندم در كشور و معرفي طرح محوري گندم. گزارش كنفرانس سن گندم، دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران. صفحه 14-282-احمدي، علي اصغر و عليمراد سر افرازي .1372. انتشار و دشمنان طبيعي شته روسي گندم
3-اميرمعافي، مسعود. 1379. بررسي سيستم ميزبان-پارازيتوئيد بين‏Trissolcus grandis Thom. و تخم سن گندم. رساله دكتري دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران. صفحه220.

4-اميرمعافي، مسعود. 1370. شناسايي و بررسي كارائي مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم(Tachinidae) در منطقة كرج. پايان نامه كارشناسي ارشد حشره شناسي كشاورزي، دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران. صفحه160.

5-ايراني پور، شهزاد.1375.بررسي تغييرات فصلي جمعيت زنبور هاي پارازيتوئيد تخم سن گندم (Eurygaster integriceps Put.) در كرج، كمال آباد و فشند . پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران.

پژمان حیدری - اين مقاله در سمینار بیولوژی در اردیبهشت 85 در دانشگاه فردوسی مشهد ارائه شد

http://www.jkmt.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=689&Itemid=87

[ دوشنبه یکم فروردین 1390 ] [ 15:30 ] [ رضا استادسرائی ]
About

شرکت خدمات مشاوره ای، فنی و مهندسی کشاورزی آرین یاران کاسپین، سهامی خاص، شماره ثبت 16041، سال 1389
عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، عضو شبکه شرکت های مشاوره ای و ترویجی استقراری، عضو انجمن صنفی شرکت های فنی مهندسی کشاورزی.
رتبه بندی شده و دارای مجوز استقرار در حومه رشت (دارسازی)، استان گيلان
رئیس هیئت مدیره: رضا استادسرائی
مدیر عامل: سید حسن همراه
مدیر پاسخگوی بلاگ: رضا استادسرائی
Blog Custom

كد ماوس