کیوی

کیوی      kiwi fruit

تهيه كننده: رضا استادسرائي، رئیس هیئت مدیره شركت فني آرین یاران کاسپین

 E-mail: [e-mail]

 

 

کیوی میوه درخت تاک چوبی و بزرگی از رده Actinidia (راسته Ericales ، خانواده Actinidiaceae) است که در آب و هوای معتدل رشد می کند. دربازار جهانی آنرا kiwi fruit  می گویند اما در شمال آمریکا معمولاً آنرا کیوی می نامند. متداول ترین نوع کیوی (Actinidia deliciosa) تقریباً به اندازه تخم مرغ است (حدوداً به طول 6 سانتیمتــر و 5/5 تا 4/5 سانتیمتر محیط) و کاملاً گرد نمی باشد. دارای پوستی کرکدار به رنگ قهوه ای کمرنگ است که معمولاً مصرف نمی شود. گوشت داخل آن سبز روشن و دارای ردیف هایی از دانه های خوراکی کوچک وسیاه است. بافت این میوه نرم و طعم آن گاهی اوقات مثل ترکیبی از توت فرنگی، موز و آناناس می باشد. نام این میوه را از روی کرک های روی پوست آن که کاملاً شبیه پرهای پرنده ای در نیوزیلند به همین نام است گرفته اند.

کیوی یک گیاه دوپایه بوده و گرده افشانی آن توسط باد و حشرات انجام می شود ولی زنبور عسل به عنوان حشره ای ویژه برای گرده افشانی گل های کیوی می باشد که باید بسیار مورد توجه قرار گیرد. ریشه های کیوی بزرگ و گوشتی می باشند. برگ های کیوی دارای پرزهایی است که بر روی تبخیر و تعرق، آفات و بیماری ها و تبادل گازی گیاه تاثیر می گذارند. برگ ها در کیوی مهم می باشند، چرا که نسبت بین سطح برگ بر اندازه نهایی میوه تاثیر مستقیم دارد. رشد جوانه ها در درخت کیوی همانند درخت انگور می باشد و گل های آن بر روی شاخه های فصل جاری تشکیل می شوند. کیوی از درختانی است که سال آوری دارد و ازدیاد محصول در یک سال سبب کاهش محصول در سال های آینده می گردد. دوره نونهالی درخت کیوی 3 الی 4 سال می باشد.

گیاهان کیوی معمولاً دوپایه هستند یعنی هر گیاه کیوی یا نر است یا ماده.فقط گیاه ماده میوه می دهد آنهم وقتی که توسط گیاه نر گرده افشانی می شود. برای سه تا هشت تاک ماده یک گیاه نرگرده افشان لازم است. تنها استثنا، یک نوع پیوندی از ژاپن به نام گونـه Issai است (Actinidia arguta x rufa) که گل های کامل می دهد و می تواند خودش را بارور نماید؛ متاسفانه این گونه کم طاقت است و مقاومت آن از بیشتر اشکال A. arguta  کمتر می باشد و تولید کننده بزرگی محسوب نمی شود.

کیوی از نظر دشواری در گرده افشانی معروف است چون گل های آن برای زنبورها جذاب نیستند. بعضی از تولید کنندگان گرده های جمع آوری شده را بر روی گل های ماده می پاشند. اما کلاً موفق ترین راه گرده افشانی اشباعی است که در این روش جمعیت های بسیار زیادی از زنبورها را بوجود می آورند (با قراردادن کندوها در باغ ها) که زنبورها به علت رقابت شدید برای تمامی گل های موجود در مسافت پروازیشان مجبور به استفاده از گل های کیوی می شوند.

گونه ها

تقریباً تمام کیوی های تجاری به تعداد کمی از گونه های Actinidia deliciosa: Hayward, Chico و Saanichton 12  تعلق دارند.میوه این گونه ها غیر قابل تشخیص هستند و با تعریفی که از کیوی استاندارد در ابتدای این مقاله ارائه شد مطابقت دارند.

گونه جدیدی از Actinidia chinensis به نام کیوی طلائی با گوشتی زرد و طعمی شیرین همانند میوه سالاد توسط باغداران نیوزیلند تولید شد و در حال حاضر بصورت مقادیر روزافزون در بازارهای جهانی معامله می شود.بعضی از گونه های وحشی درچین دارای میوه ای زرد هستند اما به علت کوچکی ارزش تجاری ندارند. سال 1987 دانه های این گیاه به نیوزیلند وارد شد و باغداران پس از یازده سال ازطریق پیوند زدن آنها با کیویهای تاکی سبز نوع جدیدی از این میوه را پرورش دادند. کیوی طلائی دارای پوستی نرم و برنزی رنگ و کلاهک تیزی در انتهای آن است و گوشت آن به رنگ طلائی خاصی می باشد. ارزش تجاری این نوع کیوی از انواع سبز بیشتر است.

طبقه بندی

94 گونه ازکیوی به ثبت رسیده است که از بین آنها معمولا موارد زیر را برای میوه آن کشت می کنند:

 

●  Actinidia deliciosaکه سابقاً Actinidia chinensis نامیده می شد و بیشترین نوع تجاری محسوب می شود.

●  Actinidia chinensisکه شباهت بسیار زیادی به  Actinidia deliciosaدارد اما گوشت آن به رنگ سبز، زرد و حتی قرمز- زرد می باشد.

● Actinidia arguta, kokuwa, tara vine یا کیوی با دوام که کوچکتر است (15 – 10گرم) و دارای گوشتی و پوستی سبز وخوراکی و مقاوم تر از A.deliciosa می باشد.

●کیوی مقاوم Actinidia cordifolia که مشابه  A.argutaاست.

●کیوی مقاوم Actinidia purpurea که همانند A.arguta اما دارای گوشتی قرمز است.

●  Actinidia kolomikta, kolomikta, Arctic beautyیا کیوی شمالی که میوه هایی بسیار کوچک (8 گرم یاکمتر) تولید می کند و مقاوم ترین گونه محسوب می گردد (تاحدود40- درجه سانتیگراد).

●  Actinidia polygama, silver vineدارای میوه هایی ریز است.

پرورش دهندگان، با پیوند گونه های قبلی گونه های پیوندی را بوجود آورده اند.

تکثیر درخت کیوی

افزایش به وسیله بذر، قلمه، پیوند و کشت بافت صورت می گیرد. در افزایش توسط بذر جنسیت کیوی را تا زمان به گل رفتن یعنی 7 سالگی نمی توان تشخیص داد به همین دلیل خیلی مفید نمی باشد. در افزایش توسط قلمه، قلمه چوب نیمه سخت آن را اواخر بهار تا اواسط تابستان گرفته و در سیستم مه افشان قرار می دهند.

گل در کیوی

گل های کیوی سفید رنگ بوده که در نهایت به زرد طلایی تغییر رنگ می دهند و هیچگونه شهدی ندارند اما رایحه خوشبویی را تولید می کنند. البته به دلیل نداشتن شهد برای زنبورهای عسل جذاب نیستند و به همین دلیل گرده افشانی درخت کیوی با مشکل مواجه می گردد. بایستی توجه داشت که گل ها در پایه نر زودتر از پایه ماده باز می شوند و این یکی از روش های تشخیص گیاه نر می باشد.

هرس درخت کیوی

برای گلدهی بیشتر بایستی درخت کیوی را هرس کرد، که هرس تابستانه و استفاده از کند کننده های رشد سبب تحریک گیاه برای گلدهی بیشتر می شود البته از پاهنگ برداری نیز استفاده می گردد. تاک های کیوی مثل تاکهای انگور شدیداً به هرس نیاز دارند. میوه آن روی نی های یکساله یا بیشتر رشد می کنند اما با پیر شدن نی ها خم می شوند. نی ها را باید بعد از سال سومشان برید و جایگزین کرد.

اين گياهان بالا رونده ممكن است مانند A. Chinensis حساس و يا در بعضي از مناطق مقاوم باشند مانند

A. Arguta و A. polgama به استثناي A. polygama بقيه رشد مناسبي داشته و در يك فصل حدود يك متر و يا بيشتر از آن رشد مي كند. شاخه هاي بلندي كه در طول تابستان توليد مي شوند تنك كرده و به شكل دلخواه پيچانيد (تمام گياهان پيچنده در يك لايه بهتر رشد مي كنند بنابراين در هنگام هرس اين را به خاطر داشته باشيد). شاخه ها را از محل جوانه جانبي كه به طرف فضاي باز قرار دارند ببريد و يا تعدادي از شاخه ها را به طور كامل قطع كنيد. در بهمن ماه يا ديرتر، هنگامي كه جوانه ها شروع به متورم شدن مي كنند، شاخه هاي نازك و مسن، چوب هاي خشك شده و شاخه هايي را كه زائد و غير ضروري هستند به طور كامل قطع كنيد. هرس سنگين را بيشتر هنگامي كه پيچ ها در خواب يا در حال استراحت هستند انجام بدهيد، پيچ هاي ظريف نقره اي احتياج به هرس كمي دارند. گياه را از آسيب گربه حفاظت كنيد. گربه ها از درخت بالا رفته و خود را به اين پيچ ها مي رسانند و آنها را جويده و ريز ريز مي كنند. تنها پايه هاي نر اين پيچ ها برگ هاي زيباي سفيد و ابلق جديد به وجود مي آورند.

تولید میوه

تعداد گل در کیوی بسیار زیاد است ولی تعداد کمی از آنها به میوه تبدیل می گردند. از عوامل آن عدم گرده افشانی، سقط جوانه گل، عدم تامین نیاز سرمایی، متعادل نبودن نسبت بین برگ و میوه می باشند.

شاید مهمترین مسئله در پرورش کیوی گرده افشانی گل های آن باشد چرا که رابطه مستقیم با تعداد و اندازه نهایی میوه دارد. برای گرده افشانی بیشتر هم راه های زیادی است که از جمله مبارزه با علف های هرز به دلیل داشتن گل های جذاب تر از گل های کیوی، رعایت اصول فاصله درختان گرده دهنده و گرده پذیر و راه هایی برای جذب حشرات و بویژه زنبور عسل به باغ خود. البته فراموش نکنید برای افزایش میوه در کیوی گرده افشانی به صورت مصنوعی هم انجام می گردد.

كود

كود كامل مايع (كلاته مخصوص) كيوي از جمله محصولاتي است كه بيش از 90% توليد آن در باغات مازندران انجام مي‌شود. درختي است كه به سرما حساس بوده و از لحاظ نياز به عناصر غذايي به ازت، پتاسيم، گوگرد، فسفر، و منيزيم نياز بالايي دارد.

ازت: گلوگاه رشد گياه بوده و كمبود آن به شدت رشد كيوي را كاهش مي دهد. كمبود آن ابتدا در برگ هاي پير و سپس در برگ  هاي جوانتر ديده مي شود زيادي ازت نيز رشد كيوي را كاهش مي دهد كه بصورت سوختگي بين برگ ها از حاشيه برگ شروع شده و به رگبرگ هاي مياني مي رسد. از اين رو رساندن ميزان مناسب و مورد نياز اين عنصر به گياه در توليد آن نقش فراوان دارد.

فسفر: با كمترين علائم ظاهري كمبود آن در كاهش رشد كيوي موثر مي باشد كمبود آن باعث لاغر شدن ساقه‌ها و كوچك شدن برگها مي‌شود و زياد بودن فسفر درگياه نيز باعث اختلال در جذب عناصري مانند روي مي شود. پتاسيم: نخستين علامت كمبود آن كاهش رشد گياه در دوران شكوفه دهي و جوانه زدن است. كمبود پتاسيم در كاهش كيفيت محصول توليدي و پائين آمدن سلامت و شادابي گياه و محصول تاثير فراوان دارد، از علائم كمبود آن به پيچيدگي حاشيه برگ ها، تغيير رنگ برگ به قهو‌ه‌اي، سوختگي و نكروزه شدن برگ ها، ريزش برگها و كوچك شدن ميوه‌ها مي‌توان اشاره كرد. همچنين پوسيدگي شكوفه ها دركيوي تحت تاثير كمبود پتاسم مي‌باشد. كمبود پتاسيم به شدت عملكرد توليد ميوه را كاهش داده، تعداد، اندازه و كيفيت محصول را تحت تاثير قرار مي دهد. منیزيم: كمبود منزيم به سلامت و شادابي گياه لطمه شديدي وارد مي‌كند نكروزه شدن‌، تغيير شكل و رنگ شديد و حساسيت شديد گياه به آفات و بيماريها از مشكلات كمبود منزيم براي كيوي مي‌باشد.

گوگرد: كمبود كوگرد نيز باعث كاهش شديد رشد گياه و توليد است. عناصر ريز مغزي مانند آهن، روي، منگز، بور، مس و موليبدن زماني مطرح مي شوند كه گياه از نظر تغذيه عناصر پرمصرف به خوبي حمايت شود وبراي يك توليد خوب و با كيفيت و همراه با مصرف عناصر پر مصرف، عناصر كم مصرف تأثير خود رانشان دهند. تأثيرعمومي عناصري مانند آهن، روي، مس و... در كيوي بر كيفيت و عملكرد گياه و محصول آن مي باشد، كمبود آنها به كاهش رشد گياه، بروز علائم ظاهري در پايين آمدن كيفيت گياه و محصول توليدي، كاهش مقاومت گياه دربرابر آفتاب و.... دامن مي‌زند. علائم كاهش اين عناصر به صورت نكروزه شدن برگ ها، تغيير رنگ برگ ها و كاهش رشد گياه بروز مي‌كند. كه با يك فرمول صحيح و رساندن مواد غذايي با كود مايع هامون در زمان مناسب به گياه به افزايش توليد، كيفيت و سلامت گياه و محصول خود مي‌رسيم.

ميزان مصرف: 5/2 الی 5/3 لیتر کود را در 1000 لیتر آب حل کرده سپس محلول پاشی انجام شود. محلول فوق قابل جذب از طریق برگ و ریشه می باشد.

 ترکيبات:

N=14%, P2O5=4%, K2O=8%,

Zn=1000ppm, Fe=1250ppm, Mn=700ppm, Mg=2000ppm, B=300ppm, Cu=200ppm, Mo=40ppm

 

در يک باغ کيوی در گرگان، درختان دوساله در باغ تحت تیمار کود زيستی بارور-2 منجر به توليد محصول به ميزان 2 تن در هکتار شده بود، در صورتی که در باغ شاهد هيچ محصولی برداشت نشده بود. لازم به ذکر است به طور کلی میزان میوه کیوی دو ساله بسیار اندک است.

نتایج تاثیر کود زیستی بارور-2 بر عملکرد درختان

درخت	شهرستان	عملكرد در مزرعه شاهد (کيلوگرم/هکتار)	عملكرد در مزرعه تيمار(کيلوگرم/هکتار)	افزايش عملکرد (درصد)
پرتقال	نور	37000	52000	40
سيب	خوي	15000	16800	12
کيوی	تنکابن	30000	58000	93
گوجه درختي	مرند	200	300	50
مرکبات	جهرم	40000	55000	37

آفات

شپشك توت يك آفت بسيار خطرناك و پلي فاژ در بسياري از كشورهاي جهان است. اين حشره با داشتن بيش از 40 ميزبان در بسياري از باغات دنيا در گروه آفات درجه يك جاي گرفته است. اين آفت از سال 1343 همراه با نهال هاي توت خارجي وارد استان گيلان گرديد و همراه با گسترش نوغانداري و انتقال نهال هاي توت به ساير استان هاي كشور، هم اكنون تمامي توتستان هاي ايران آلوده به اين آفت هستند. خطر عمده آن گسترش و اشاعه بر روي درختان ميوه مانند كيوي، هلو، گردو در نقاط مختلف كشور است. مشكلات عديده ناشي از سموم نباتي و عدم كارآيي لازم آنها بر روي اين سپردار، بررسي قدرت پارازيتيسم دو گونه زنبور پارازيتوئيد به نام هاي

‏‎Encarsia berlesei و ‏‎E. faseiata‎‏ را ايجاد مي نمايد.

نگهداري میوه كيوي

اگر کیوی شما نارس و سفت است یک عدد سیب کنار کیوی ها قرار دهید و آنها را داخل ظرفی ریخته و در یخچال قرار دهید.

هنگام خريد اين ميوه نمونه‌ای از آن را در ميان انگشتان خود قرار دهيد و درصورتی كه بر اثر فشار جزیی، نرمي زير دستان خود احساس كرديد از خريدن آن صرف‌نظر كنيد. اين ميوه را می‌توانيد در دمای اتاق نگهداری كرده، آن‌را به مدت چند روز ذخيره كنيد. هرگز اين ميوه را كنار سيب، گلابی و سيب زمينی قرار ندهيد، زيرا از اين ميوه‌ها گازی متصاعد می‌شود كه موجب رسيدن بيش از اندازه اين ميوه می‌شود. به علاوه، توصيه می‌شود هيچ‌گاه كيوی بسيار نرم يا لك دار نخريد؛ اما در صورتی كه ميوه شما نارس است می توانيد آن را در كاغذ همراه ميوه‌هايی نظير سيب، گلابی يا موز قرار دهيد تا فرآيند رسيدن تسريع شود. هرگز به اندازه ميوه توجه نداشته باشيد، زيرا در ميزان مواد مغذی موجود در آن تأثيری ندارد. تصور نكنيد ميوه درشت‌تر دارای مقدار بيشتری ماده مغذی است و ارزش تغذيه ای بيشتری دارد.

هشدار در مورد تناول کیوی

کیوی از ميوه‌هايی محسوب مي‌شود كه دارای اگزالات هستند. اگزالات تركيبی است كه وقتی وارد بدن مي‌شود ، در مايعات بدن باقی می‌ماند و موجب بروز عارضه در اعضايی نظير كليه‌ها و كيسه صفرا مي شود. به اين منظور اين ميوه براي افرادی كه مستعد سنگ كليه و سنگ كيسه صفرا هستند بايد با احتياط ميل شود. به علاوه، اگزالات موجود در اين ميوه، مانع جذب كلسيم می‌شود. به اين دليل نبايد حداقل 2 تا 3 ساعت قبل و بعد از مصرف لبنيات و حتی قرص‌های كلسيم اين ميوه را تناول كرد تا مانع جذب اين ماده مغذی نشود.

مبارزه بیولوژیک با آفات گیاهی-2

اهميت زنبورهاي تريكوگراما در مبارزه بيولوژيك

يكي از روش‌هاي مبارزه با آفات گياهان زراعي استفاده از حشرات مفيد موجود در طبيعت مي‌باشد. بدين نحو كه اين حشرات مي‌توانند حشرات زيان‌آور را به نفع انسان از بين ببرند.
با جمع‌آوري اين حشرات از طبيعت و پرورش و ازدياد انبوه آن در انسكتاريوم و رهاسازي در مزارع و باغات براي مبارزه با آفات استفاده مي‌شود. زنبورهاي تريكوگراما يكي از اين حشرات مفيد در طبيعت غني استان مازندران بوده و انگل تخم پروانه تعدادي از حشرات از قبيل كرم ساقه‌خوار برنج، كرم ساقه‌خوار ذرت، كرم سبز برگخوار برنج، كرم غوزه پنيه، كرم سيب و كرم گلوگاه انار و قبل از بروز خسارت آفت روي گياه تخم‌ها را مورد حمله قرار داده و فاسد مي‌نمايد.

در كشور ما مبارزه با آفات گياهان زراعي با استفاده از اين زنبور سابقه كوتاهي دارد. و در بعضي از كشورهاي جهان حدود 90 سال قبل مبارزه با آفات با بهره‌گيري از اين زنبور شروع گرديده و در سطوحي معادل چند ميليون هكتار كاربرد دارد.

شكل و مراحل نشو و نماي زنبور تريكوگراما:

اين حشره از خانواده trichogram matidae و از كوچكترين زنبورهاي پارازيت هستند. گونه‌هاي بومي در فلاتايران خيلي كوچك و در حدود ۴/۰ ميلي‌متر طول و به رنگ‌هاي زرد، خرمايي، سياه، قهو‌ه‌ايمي‌باشند. در حاشيه بال‌ها ريشك‌هاي بلند پاكوتاه و ماده‌ها درشت‌تر از نرها، شاخك‌هاي ماده كوتاه و زانوئي و در نرها شاخك‌ها بلند و پوشيده از موهاي بلند مي‌باشد.

مرحله رشدي تريكوگراما در داخل تخم ميزبان شامل، تخم، لارو، شفيره است. لارو با تغذيه از محتويات تخم ميزبان واسط به شفيره تبديل و پس از مدت كوتاهي زنبور با سوراخ نمودن پوسته تخم خارج مي‌گردد.

زيست‌شناسي زنبور تريكوگراما

اين حشره چندنسلي بوده و فعاليت انگلي خود را در داخل تخم ميزبان در مدت كوتاهي از
8 تا 14 روز بسته به حرارت و رطوبت طي مي‌نمايد. فعاليت نشو و نماي اين حشره در گونه‌ها
و سوش‌هاي مناطق مختلف متفاوت مي‌باشد.

زنبور ماده تريكوگراما پس از جفت‌گيري يا بدون جفت‌گيري 30 تا 70 تخم مي‌گذارد. شعاع پرواز با توجه به نوع زراعت و تراكم تخم ميزبان تا چند متر مي‌باشد. در شرايط انسكتاريوم در حرارت 5+-22 درجه سانتيگراد با رطوبت نسبي 85-70 درصد پرورش و تكثير و در حرارت كمتر از 12 درجه سانتيگراد فعاليت آن متوقف شده به خواب (دياپوز) مي‌رود. در مرحله پيش‌شفيره و شفيرگي مي‌توان اين حشره را در يخچال در حرارت 2+ 4 درجه سانتيگراد بمدت 1 تا 2 ماه به حالت استراحت ذخيره نمود.

تكثير و توليد انبوه:

براي اينكه زنبور تريكوگراما را به اندازه زياد افزايش دهيم لازم است پروانه‌هاي ميزبان
واسط آزمايشگاهي انتخاب گردند. در بين آفات انباري تخم پروانه بيد غلات  sitotroga cereallela از هر نظرمناسب شناخته شده و از آن در انسكتاريوم‌هاي بخش آفات و بيماري‌هاي گياهي مراكز تحقيقات كشاورزي و حفظ نباتات بدليل وجود اين آفت در كشور و بومي بودن آن، در واحدهاي توليد انبوه و تكثير زنبور بهره‌برداري مي‌شود.

تهيه : مهندس کريم باباجاني

 

باكتري اسپينوزا روشي جديد براي مبارزه بيولوژيك عليه مگس زيتون

در راستاي مبارزه بيولوژيك عليه آفت مگس زيتون و توسعه زيتون روغني امسال در سطح وسيعي از باغهاي زيتون كشور از روش باكتري اسپينوزا استفاده مي‌شود.

دكتر محمدجواد سروش - مدير مبارزه با آفات اشجار و نباتات زينتي - در گفت‌وگو با خبرنگار كشاورزي ايسنا با بيان اينكه امسال براي مبارزه با مگس زيتون به جمع بندي خوبي در كميته مگس زيتون رسيديم، گفت: مبارزه با مگس زيتون را در سال جاري از طريق مبارزه با تله‌هاي فرموني براي جلب حشرات نر و استفاده از تله‌هاي مگ فيل براي جلب حشرات نر و ماده قرار داده‌ايم.

وي افزود: امسال بعد از برداشت زيتون كنسروي عمليات محلول پاشي را با يك نوع باكتري به‌نام اسپينوزا و جلب كننده پروتئين هيدروليزات انجام مي‌دهيم.

سروش استفاده از باكتري اسپينوزا را آخرين تكنيك براي مبارزه با مگس زيتون در امريكا و اروپا ذكر كرد و با اشاره به اينكه حشراتي كه از اين باكتري تغذيه مي‌كنند دچار بيماري مي‌شوند، ادامه داد: از اين طريق مبازره عليه مگس زيتون به صورت بيولوژيك انجام مي‌شود كه امسال قصد داريم در سطح وسيع‌تر از اين روش در باغهاي زيتون كشور استفاده كنيم و هدفمان اين است كه با اين روش در آخر فصل توسعه زيتون روغني را داشته باشيم.

 وي يادآور شد: در گذشته براي جلوگيري از خسارت به محصول، برنامه ما برداشت محصول كنسروي بود؛ ولي اكنون با توجه به سياستهاي وزارت جهاد كشاورزي براي توسعه زيتون روغني سعي داريم تا آخرين لحظه‌اي كه زيتون در باغ وجود دارد، براي جلوگيري از آفت زدگي آن از طريق برنامه‌هايي مگس زيتون را با عوامل فيزيكي، بيولوژيكي و مواد جلب‌كننده كنترل كنيم.

مديریت مبارزه با آفات، اشجار و نباتات زينتي تصريح كرد: سعي داريم زيتونهاي توليد داخل كشور حالت ارگانيك خود را حفظ كنند و از مواد شيميايي براي مبارزه با مگس زيتون استفاده نكينم، كه در اين زمينه اطلاعات فني مناسبي هم به دست آورده‌ايم و امسال اين دستورالعمل تدوين و به استانها نيز ابلاغ مي شود.

 وي تاكيد كرد كه استفاده از باكتري اسپينوزا هيچ اثر سوء محيطي و باقي‌مانده سموم، به دنبال ندارد و محصول حالت ارگانيك خود را حفظ مي‌كند.

مسئول آزمایشگاه اکولوژی و رفتار شناسی حشرات پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران از آغاز اجرای طرح پژوهشی برای تولید صنعتی شکارگر " اوریوس" خبر داد. به گزارش سرویس پژوهشی خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)،دکتر احمد عاشوری، عضو هیات علمی گروه گیاهپزشکی دانشگاه تهران گفت: دانش فنی تولید صنعتی حشرات مفید برای کنترل آفات گیاهی و جایگزینی آنها با سم در انحصار کشورهای توسعه یافته است.

دکتر عاشوری افزود: شکارگر اوریوس نوعی سن است که قادر است چهار گروه مهم آفات گیاهی شامل شته، تریپس، سفید بالک و کنه ها را که غالب گیاهان به آن دچار می شوند، را به خوبی کنترل کند. وی خاطر نشان کرد: اکنون یک گروه تحقیقاتی در این دانشگاه در صدد دستیابی به این دانش است تا بتواند حشرات مفید را در داخل کشور تولید کند و در اختیار کشاورزان قرار دهد. با به کارگیری این دانش، شرایط پرورش و تولید انبوه این حشرات مهیا می شود.

وی اظهار داشت: اکنون در گام های اولیه اجرای این طرح تحقیقاتی، غذای مصنوعی برای این حشرات تهیه شده است. عاشوری افزود: این برای نخستین بار است که چنین طرحی از محل صندوق پژوهشگران دفتر ریاست جمهوری در کشور اجرا می شود و تا کنون 200 میلیون ریال صرف مطالعات اولیه آن شده است. پس از اتمام تحقیق، این طرح مراحل آزمایشگاهی خود را طی خواهد کرد و سپس مورد استفاده بهینه قرار می گیرد.

عاشوری یاد آور شد: هدف از اجرای این طرح پژوهشی که در این آزمایشگاه انجام می شود، کم کردن خسارت گونه های زیان آور حشرات و استفاده بهینه از انواع مفید آنها "اوریوس" و سن های شکارگر در برنامه های مبارزه بیولوژیک با آفات گیاهی است.

منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران - تهران

استفاده از مبارزه بيولوژي براي كنترل يا حذف گونه هاي مهاجم

3 سال قبل Loren Rosland به باران هاي سنگين و بادهاي قوي كه روي گياهان سوياي او اثر سود مي گذاشتند اهميت نمي داد. در عوض،مهاجماني در اندازه ي ته سنجاق توجه او را جلب كردند. آنها بسيار مخرب بودند. زارعان سوياي Ithace مي گفتند كه شته هاي سويا يك نوع جديد از گونه هاي مهاجم هستند كه از نظر اقتصادي نيز مخرب بودند. مراقبت هايي را Rosland براي 1000acre مزارعش در برابر گسترش شته ها بوسيله ي حشره كش ها انجام مي داد كه قيمت حشره كش براي هر acer برابر 6 دلار بود. او گفت: اين يك قيمت ديگري براي ما بود، اما به ما يك يا چند راه را نشان مي داد،سود آن 6000 دلار كمتر از سود نهايي شماست. Eric Rebek  يك محقق كه از سارمان حشره شناسي به MSUپيوسته بود گفت: با توسعه ي تجارت جهاني ، حوادث بيشتري از طرف گونه هاي بيگانه اي كه از مرزهاي ما مي گذرند وجود دارد.
گونه هاي مهاجم در ايالت ميشيگان از سال 1830 با ورود مارماهي (نوعي ماهي كه از ساير ماهي ها تغذيه مي كنند)كشف شده اند. مار ماهي ها به وسيله ي كانال هايي كه بشر ساخته است، وارد رودخانه بزرگ مي شوند.
Rebek  گفت : همچنانكه مسافرت هاي جهاني افزايش مي يابد ، همينطور گونه هاي جديد وارد مي شوند.
او گفت‌: هيچ راه عملي براي بازرسي همه و ديدن آنچه كه حمل مي كنند به عنوان گونه هاي مهاجم وجود ندارد.
Rebek  هفته گذشته نشستي در مورد گونه هاي مهاجم تشكيل داد و دانشمندلن با هم در مورد گونه هاي مهاجم بحث كردند و اينكه چطور از گسترش آنها جلوگيري به عمل آوردند.Rebek گفت: خوشبختانه در نشست چندين نظريه خوب و چند شبكه از ميان دانشمندان براي مديريت گونه هاي مهاجم راه اندازي شد.
Mary Gardiner يك فارغ التحصيل حشره شناسي ، تحقيقاتش را روي شته هاي سويا و تاثير آنها روي زندگي كشاورزاني مثل Rosland متمركز كرد. Gardiner گفت : شته هاي سبز روشن كوچك از محل اصلي خود يعني چين به منطقه ي Chicago با قايق يا به صورت هوايي در سال 2000 مسافرت كرده بودند.
از زمانيكه رسيدند ،شته ها از ميان قسمت هاي مركزي شمال U.S و كانادا منتشر شدند.

 Rebek گفت: اساساََ شته ها در تعداد زياد از سراسر گياه تغذيه مي كنند و سراسر گياه را مي پوشانند. آنها اغلب بيماريهاي گياهي را منتقل مي كنند. Gardiner گفت : صنعت سويا از آنها ضربه اقتصادي ديدبه خاطر هزينه ي زيادي كه براي كنترل آنها به خاطر حشره كش ها پرداخته. بيش از 80% از كل زمين هاي زير كشت سويا در ميشيگان از حشره كش هايي به صورت افشانه براي شته ها استفاده مي كنند.

امروزه محققات در حال جستجو استفاده از افت كش هاي بهتر براي كنترل شته ها و يافتن روش هاي طبيعي بيشتر هستند .Gardiner گفت : قبل از حال در ميشيگان ما در جستجو شكارگر هاي عمومي بوديم.
او گفت : كفشدوزك ها و بال توري ها دوحشره ي بومي ميشيگان هستند كه به طور طبيعي به كنترل جمعيت شته ها كمك مي كنند. اما همه گونه هاي مهاجم شكارگرهاي طبيعي ندارند.

Carrice scheele فارغ التحصيل جانور شناسي گفت: ما موفقيت كمي در كنترل صدف راه راه رودخانه اي داشتيم مگر اينكه شما برخي از روش هاي شيميايي را به كار ببريد. طبق بخش Wisconsin از سايت منابع طبيعي :صدف ها موجب كا هش تعداد جلبك ها در رودخانه ها مي شوند كه اين باعث تاثير روي تمام ارگانيزم هاي مافوق جلبك مي شود كه جلبك در زنجيره ي غذايي آنهاست.وقتي كه جلبك كاهش مي يابد ، گياهان ابزي بلند رشد مي كنند كه اين مكانهاي بيشتري را براي مخفي شدن ماهي ها ي كوچك ايجاد مي كند و يافتن غذا را براي شكارگران بزرگ مشكل تر مي سازد.scheeleگفت : چون استفاده از عمليات شيميايي نه فقط براي صدف راه راه بلكه براي ساير گونه ها نيز خوب نيست كارشناسان تحقيقات و پيشگيري هاي خود را روي توقف انتشار صدف ها متمركز كرده اند. ميشيگان و محيط هاي مجاور اغلب تلاش هاي خود را روي توقف گسترش Embralnd ash borer توسعه مي دهند . كه حشره اي است كه داخل درختان سوراخ زير زميني ايجاد مي كند.آنها با محدود كردن حمل و نقل هيزم ها تا جايي تلاش مي كنند كه حشرات بميرند. Deb Mc Calloagh پروفسوري كه به حشره شناسي و جنگل شناسي ملحق شد گفت : وارد كردن هيزم براي مردم يك مشكل بسيار بزرگ است.همچنين اضافه كرد كه ساير گونه هاي مهاجم نيز با هيزم مي توانند انتقال يابند.Wiscone هيزم پارك ها را مردود كرد و در هند و Ohio نيز به همين روش عمل مي شود.Mc Callough گفت : اغلب براي حمل و نقل هيزم ائين نامه اي وجود دارد ،همچنين به چوب هاي جنگل اجازه نمي دهند كه به عنوان هيزم استفاده شوند مثل افرا و بلوط كه به قسمت هاي فوقاني شبه جزيره آورده مي شوند.Rebek پيش بيني كرد كه مشكلات گونه هاي مهاجم در ميشيگان ادامه خواهد داشت.او گفت : من مطمئنم كه طي يكي دو سال آينده يك عمليات زدودن سرتاسري ديگر داريم

 

کود بیولوژیک

چکیده

تاريخچه‌اي در خصوص انواع كودها

اهميت اقتصادي كودهاي شيميايي

اهميت توليد كود بيولوژيك به صورت بومي

صرفه‌جويي اقتصادي كاربرد كودهاي بيولوژيك

روند تحقيقات انجام شده در زمينه توليد كود بيولوژيك ازته

معرفی  چند کود بیولوژیک

چکیده:

كود بيولوژيك ازته يكي از اقسام كودهاي بيولوژيك است كه در صورت توليد و مصرف آن در داخل كشور، مزاياي زيادي براي كشور به‌وجود خواهد آمد. امروزه با توجه به ايجاد آلودگي‌هاي زيست‌محيطي و بهداشتي كه از مصرف كودهاي شيميايي حاصل مي‌شود،توليد و مصرف كودهاي بيولوژيك (Biofertilizer) به‌عنوان مهمترين رويكرد در زمينه بيوتكنولوژي خاك به‌شمار رفته و مورد توجه سرمايه‌گذاران بخش كشاورزي در سطح جهان قرار گرفته است. اين کود مفيد خاكزي به منظور توليد بهينه محصول است كه اين هدف از طريق بهبود كيفيت خاك و رعايت بهداشت و ايمني محيط‌زيست، با بهره‌گيري از بيوتكنولوژي تأمين مي‌شود. توليد و كاربرد كودهاي بيولوژيك يكي از مؤلفه‌هاي اساسي در بيوتكنولوژي خاك و به تبع آن مديريت تلفيقي تغذيه گياه محسوب مي‌شود. به‌طور كلي، كود بيولوژيك، تراكم زيادي از يك يا چند نوع ارگانيزم مفيد خاك‌زي و يا مواد متابوليك اين موجودات است كه با يك مادة نگهدارنده همراه است و صرفاً به‌منظور تأمين عناصر غذايي مورد نياز گياه، توليد مي‌شود.

واژگان کلیدی : کود بیولوژیک ،  کود شیمیایی ، صرفه جویی ، فرمولاسيون ، نیترو کسین

 

تاريخچه‌اي در خصوص انواع كودها

ميزان توليد محصول، با ميزان عرضه عناصر معدني و بعضاً آلي خاك كه براي آنها قابل استفاده باشد، متناسب است. از ديرباز بشر به اهميت نقش عناصر معدني و آلي در رشد گياه و توليد محصول پي‌برده بود. بعد از جنگ دوم جهاني، مهمترين اين عناصر (ازت، فسفر و پتاسيم)، به صورت كودهاي سنتزي شيميايي با هدف افزايش توليد محصولات كشاورزي، مورد استفاده قرار گرفتند. كاربرد روزافزون كودهاي شيميايي باعث بروز خسارات جبران‌ناپذير زيست‌محيطي، بهداشتي و اقتصادي شده است. كاربرد كودهاي شيميايي ازته بواسطة برجاي ماندن آنها در طبيعت، باعث آلودگي آب و خاك شده و از اين طريق باعث ايجاد بيماري‌هاي مختلفي از قبيل سرطان و متهموگلوبينا در انسان مي‌شوند.

از طرفي توليد هر كيلوگرم كود شيميايي ازته، مستلزم مصرف 2200 كيلوكالري انرژي است. اين مقدار انرژي عموما از منابع نفتي و در صنايع پتروشيمي تأمين مي‌گردد. اين معايب كودهاي شيميايي باعث شد كه توليد كودهاي بيولوژيك مورد توجه جدي قرار ‌گيرد.

اهميت اقتصادي كودهاي شيميايي

مصرف كودهاي شيميايي ازته در قارة آسيا از 5/1 ميليون تن در سال 1961 به 47 ميليون تن در سال 1996 رسيد و بر اساس پيش‌بيني‌هاي انجام شده، در سال 2010 اين مقدار به 75 ميليون تن خواهد رسيد. اين آمار خود مؤيد بازار گسترده كود شيميايي ازته و فرآورده‌هاي جانشين آن است. با توجه به اهميت كود‌هاي شيميايي در توليد غذا كه در حوزة امنيت ملي از اهميت ويژه‌اي برخوردار مي‌باشد، نياز و بازار مصرف اين فرآورده، از گستردگي خاصي در كشور برخوردار است. شوراي اقتصاد، به استناد بند 5 تبصرة 5 قانون بودجه سال 1381 و همچنين بند ب مادة 37 قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين، مجوز تهية كودهاي شيميايي را در سال 1381 به ميزان 3 ميليون و 211 هزار تن صادر نموده است. از اين رقم، 2 ميليون و 472 هزار تن آن از طريق توليدات داخلي و 739 هزار تن، از محل واردات، تأمين شده است.

بر اساس همين مصوبة شوراي اقتصاد، مبلغ 103 ميليارد و 400 ميليون تومان از محل بودجة رديف 503621 و مبلغ 56 ميليارد و 30 ميليون تومان از محل رديف 503021، جمعاً 159 ميليارد و 430 ميليون تومان به‌عنوان يارانه تأمين كودهاي شيميايي، تخصيص يافته است. براي محاسبة بهتر هزينه‌هاي تهيه و تأمين كودهاي شيميايي، بايد به هزينه‌هاي بخش حمل و نقل و نگهداري و توزيع آن نيز توجه نمود كه بر اساس مطالعات انجام شده، معمولاً 50 درصد هزينة تهيه اين كودها را شامل مي‌شود. بر اساس مصوبة شوراي اقتصاد، هزينه‌هاي جنبي تدارك و توزيع كودهاي شيميايي، توسط سازمان مديريت و برنامه‌ريزي و با هماهنگي سازمان حمايت از مصرف‌كنندگان و توليدكنندگان و شركت خدمات حمايتي برآورد و تأمين مي‌گردد. با در نظر گرفتن اين مورد، تهيه و توزيع كودهاي شيميايي در سال 1381 بالغ بر 239 ميليارد و 145 ميليون تومان براي دولت هزينه دربر داشته است. اين مبلغ در سال 1378، 83 ميليارد و 100 ميليون تومان اعلام شده است.

علاوه بر اين موارد، توليد كودهاي شيميايي به‌ويژه كودهاي ازته، از حمايت‌هاي مالي در صنايع بالادست هم برخوردار است. به‌عنوان مثال، در سال 1380 نرخ تعرفة گاز مصرفي براي مصارف تجاري و عمومي 133 ريال، صنعتي 115 و براي مجتمع‌هاي پتروشيمي توليدكنندة كود اوره 22 ريال بوده است.

 

اهميت توليد كود بيولوژيك به صورت بومي

با توجه به سازگاري ميكروارگانيزم‌ها با شرايط محيطي و اقليمي زيستگاه �%

مبارزه بیولوژیک با آفات گیاهی-1

مبارزه بیولوژیک با آفات گیاهی تنها راه خروج 300 نوع ترکیب شیمیایی از چرخه غذایی خانوار است.  مدیر عامل شرکت پرورش حشرات مفید اصفهان امروز گفت: 60 درصد علفکش ها ، 90 درصد قارچ کش ها و30 درصد حشره کش ها شیمیایی و سرطان زا هستند. اما با بکارگیری روش های بیولوژیک مبارزه با آفات به راحتی می توان مضرات مواد شیمیایی را در مواد غذایی به کمترین میزان رساند.  سعید نوری افزود: در حال حاضر در 2200 هکتار از باغها و شالیزارهای استان اصفهان از روش بیولوژیک مبارزه با آفات گیاهی استفاده می شود. کارشناس مبارزات بیولوژیک جهاد کشاورزی استان اصفهان هم گفت: روش بیولوژیک نسبت به سمپاشی علاوه بر مزایای زیست محیطی مقرون به صرفه نیز هست. مصطفی صیاد نصیری خاطر نشان کرد: در هر هکتار برنج در سه نوبت استفاده از روش بیولوژیک 300 فروند زنبور تریکوگراما با هزینه 12 هزار تومان لازم است در حالی که استفاده از روش سمپاشی 40 کیلوگرم سم گرانول به قیمت 60 هزار تومان احتیاج دارد. وی بااشاره به یارانه 800 میلیارد تومانی کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات در سال افزود: در صورت تخصیص بخشی از این یارانه به بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک نتایج بهتری حاصل می شود.

http://aent.persianblog.ir/post/2230

جدید از محل تسهیلات ارزا نقیمت، بیان کرد: علاوه بر اصلاح رو شهای سمپاشی و ناوگان سمپاش در کشور، ه ماکنون رو شهای ک مخطر جایگزین رو ش های پرخطر سمپاشی شده، به نحوی که با تجدیدنظر در ثبت سموم اجازه تولید و مصرف بسیاری از سموم پرخطر لغو شده است.

وی خاطرنشان کرد: در سال 75 معادل 29 درصد سموم مورد استفاده در ک

 

تاكيد مركز پژوهش هاي مجلس بر لزوم توسعه «كشاورزي ارگانيك» در ايران

مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي با توجه به مزاياي كشاورزي ارگانيك در زمينه حفظ محيط‌زيست و سلامتي كشاورزان و مصرف‌كنندگان، بر لزوم اولويت يافتن اين نوع كشاورزي در برنامه‌هاي توسعه‌اي وزارت جهاد كشاورزي تاكيد كرد. به گزارش دفتر اطلاع‌رساني مركز پژوهشها، دفتر مطالعات زيربنايي اين مركز ضمن بررسي تطبيقي وضعيت اقتصادي و اجتماعي محصولات پاك كشاورزي در جهان و ايران خاطرنشان ساخت كه افزايش سطح آگاهي بهره‌برداران كشاورزي پيرامون مزاياي كشاورزي ارگانيك به منظور حفظ محيط زيست و نيز سلامتي خود آنها و مصرف‌كنندگان موادغذايي از طريق آموزشهاي لازم ضرورت دارد. مركز پژوهش ها همچنين خواستار تشويق و ترغيب كشاورزان به توليد محصولات ارگانيك بر اساس شاخص مزيت نسبي توليد در هريك از مناطق مختلف كشور شد و افزود: در كنار اينها بايد به تحقيقات كاربردي براي جايگزيني روشهاي بيولوژيكي به جاي روشهاي استفاده از نهاده‌هاي شيميايي اولويت داده شود. دفتر مطالعات زيربنايي مركز پژوهشها با بيان اين مطلب كه كشورهاي مختلفي در سرتاسر جهان به كشاورزي ارگانيك روي آورده‌اند افزود: تا سال 2003 ميلادي بيش از 24 ميليون هتكار از اراضي كشاورزي جهان به كشت ارگانيك اختصاص يافته بود كه بيشترين سطح زير كشت با 8/41 درصد به مناطق اقيانوسيه، 1/30 درصد قارة آمريكا و 1/23 درصد به اروپا اختصاص داشت كه در اين ميان دو قارة آسيا و آفريقا از سطح زير كشت كمي نسبت به سايرين برخوردار بوده‌اند.

 در بخش ديگري از اين بررسي آمده است: به لحاظ تجارت خارجي و بازار بين‌المللي فقط تا سال 2003 ارزش محصولات كشاورزي ارگانيك مبادله شده حدود 25 ميليارد دلار بوده و سه‌منطقه آمريكاي شمالي، اروپا و ژاپن بازارهاي مهم مصرف اين گونه محصولات شناخته شده‌اند، اين در حالي است كه اساسا اطلاعات مدون و دقيقي از وضعيت توليدات ارگانيك كشاورزي در ايران وجود ندارد. مركز پژوهشها در توصيف ويژگيهاي كشاورزي ارگانيك افزود: كشاورزي ارگانيك، نظامي اقتصادي- اجتماعي و مديريتي اكولوژيكي است كه شناخت كاملي از خاك و اجزاي تشكيل دهنده آب دارد. اين نظام با افزايش حاصلخيزي خاك براي توليد مواد غذايي مورد نياز انسان در يك چرخه بيولوژيكي سعي دارد، از ورود هر گونه نهاده‌هاي خارجي نظير كودهاي شيميايي، آفت كش‌ها و علف‌كش‌ها به فرآيند توليد جلوگيري و با صرف حداقل هزينه‌ها، رابطه‌اي پايدار ميان انسان، محيط زيست و موجودات زنده ايجاد كند. بررسي مركز پژوهشها همچنين نشان مي‌دهد كه از مجموع 5 تركيب سموم مصرف شده در كشورهاي توسعه يافته 17 درصد شامل انواع حشره كش، 35 درصد قارچ‌كش و 48 درصد علف كش مي‌شود كه اين نسبت در كشورهاي در حال توسعه شامل 50 درصد حشره‌كش، 35 درصد قارچ كش و 15 درصد علف‌كش مي‌باشد.

اين گزارش در پايان متذكر شد كه به دليل آثار سوء سموم حشره‌كش بر سلامت انسان و محيط زيست، ميزان مصرف سموم حشره‌كش در كشورهاي توسعه يافته روز به روز كاهش مي‌يابد و اين كشورها با استفاده از ساير روشهاي مبارزه با آفات نظير مبارزه بيولوژيك و كشاورزي ارگانيك توانسته‌اند ضمن حفظ محيط زيست مصرف سموم را به كمترين حد ممكن برسانند.

http://www.majlis.ir/mhtml/modules.php?name=News&file=article&sid=475

 

مصرف سم، پايين تر از ميانگين جهان

دارابی با اعلام اینکه میزان مصرف سموم در کشوراز میزان میانگین جهانی کمتر است، افزود، میزان مصرف جهانی بالغ بر 5/ 1 کیلوگرم ماده موثره به ازای هر هکتار است، در حالی که در کشور این میزان به 700 تا 800 گرم ماده موثره در هر هکتار تقلیل یافته است.

وی با اشاره به وجود باق یمانده سموم در برخی از محصولات کشاورزی، آموزش بهر هبرداران را در ارتباط با نحوه استفاده و نوع سموم را تاثیرگذار خواند و تصریح کرد: در دو سال اخیر سمپاشی هوایی به طور کامل از مزارع گندم حذف شده، به نحوی که مبازره با سن گندم به صورت سمپاشی هوایی از یک میلیون و 600 هزار هکتار به صفر رسیده، ضمن اینکه با اجرای اصلاح رو شهای سمپاشی میزان سمپاشی هوایی نخیلات از 30 هزار هکتار به 7 هزار هکتار رسیده است.

ريیس سازمان حفظ نباتات کشور با اشاره به خرید سمپا ش های شور از نوع پرخطر بوده که در سال گذشته این رقم به 11 درصد کاهش یافته است، لذا در شبکه مراقبت بالغ بر 4 هزار و 350 نفر نیروی آموز شدیده در عملیات سمپاشی حضور دارند که این امر باعث می شود استفاده از سموم شیمیایی در بخش کشاورزی روند مطلو بتری را داشته باشد.

 

توسعه مبارزه بيولوژيكي

دارابی تصریح کرد: در سال زراعی جاری بالغ بر حدود 90 میلیارد تومان اعتبار به منظور تولید مواد و عوامل بیولوژیک یارانه اختصاص داده شده و در حال حاضر 6 عامل بیولوژیک در بخش کشاورزی به 17 عامل افزایش یافته، در حالی که در کشور بیش از 600 عامل خسار تزا وجود دارد. وی با اعلام اینکه 160 هزار هکتار تحت کنترل بیولوژیک قراردارند، افزود: با وجود کلیه مبازرات علیه آفات و بیمار یها همچنان بین 10 تا 38 درصد محصولات کشاورزی توسط آفات از بین می روند.

وی در پاسخ به سوال خبرنگار مهر در رابطه با میزان مصرف سالانه سموم در بخش کشاورزی گفت:  به استثنای سال زراعی گذشته که با کاهش مصرف سموم مواجه بود هایم، به طور متوسط سالانه 24 هزار تن سم در کشور مصرف و پیش بینی م یشود میزان مصرف در سال جاری به حدود 16 هزار تن بالغ شود.

ريیس سازمان حفظ نباتات کشور عنوان کرد: در سال جاری به منظور مقابله با آفات و بیمار یها در شرایط خشکسالی بالغ بر 6 طرح با اعتباری معادل حدود 8 میلیارد تومان پیشنهاد شده است.

http://www.iranagrimagazine.com/ppdf/1022/p0102201040231-VSKYRL.pdf

مبارزه بیولوژیک تضمین کننده سلامت مواد غذایی است

کنترل بیولوژیک آفات باعث کاهش مصرف سم در مزارع و تولید محصول سالم می شود. مبارزه بیولوژیک با هدف تنظیم جمعیت موجودات انجام می شود. کنترل بیولوژیک ممکن است به صورت طبیعی یا با دخالت انسان اتفاق بیافتد، که به این نوع کنترل، کنترل بیولوژیک کاربردی گفته می‌شود. بطور کلی حشرات مهم‌ترین گروه از موجوداتی هستند که در برنامه‌های کنترل بیولوژیک به عنوان هدف مطرح بوده‌اند. آفات (حشرات) به دلیل ازدیاد، تنوع گونه و مهاجرت به نقاط جدید موجبات ورود حشرات شکارگر از مناطق دیگر را برای کنترل‌شان ایجاد کرده‌اند.... کنترل بیولوژیک آفات باعث کاهش مصرف سم در مزارع و تولید محصول سالم می شود. مبارزه بیولوژیک با هدف تنظیم جمعیت موجودات انجام می شود. کنترل بیولوژیک ممکن است به صورت طبیعی یا با دخالت انسان اتفاق بیافتد، که به این نوع کنترل، کنترل بیولوژیک کاربردی گفته می‌شود.  بطور کلی حشرات مهم‌ترین گروه از موجوداتی هستند که در برنامه‌های کنترل بیولوژیک به عنوان هدف مطرح بوده‌اند. آفات (حشرات) به دلیل ازدیاد، تنوع گونه و مهاجرت به نقاط جدید موجبات ورود حشرات شکارگر از مناطق دیگر را برای کنترل‌شان ایجاد کرده‌اند. کنترل آفات و بیماریها در مزارع بدون مصرف سم علاوه بر اثرات زیست محیطی تاثیر مستقیم بر سلامت انسان دارد. از سوی دیگر مبارزه با بیماریها باعث کاهش خسارات وارد بر مزارع شده و امینت غذایی جامعه را تضمین می کند.

در زمینه حفظ و حراست از فرآورده های کشاورزی از مرحله کاشت تا پس از برداشت در وزارت جهاد کشاورزی فعالیتهایی انجام شده که می توان به این نکات اشاره کرد: برای اولین بار شبکه های مراقبت و پیش آگاهی توسط بخش خصوصی در سراسر کشور در سال زراعی 87-86 به مرحله اجرا در آمد. کلینک های گیاهپزشکی نیز طی سالهای گذشته رشد چشمگیر داشته و به 675 واحد در سال 86 رسید. فعالیت این مراکز تاثیر مستقیم بر کاهش مصرف سموم داشته است. سطح مبارزه بیولوژیک در مزارع در سال 85 در سطح یکصدو بیست هزار هکتار از اراضی کشاورزی انجام شد. این برنامه بر روی 6 محصول زراعی در سطح 108هزار و 327 هکتار شامل مزارع برنج 92 هزار و 230 هکتار، پنبه 3300هکتار، ذرت دانه ای 7350 هکتار، گوجه فرنگی 3617 هکتار، سویا 1200هکتار و نخود دیم 630 هکتار و 6 محصول باغی در سطح 11 هزار و 160هکتار شامل باغ مرکبات 4840هکتار، چای 320 هکتار، توت 5000هکتار، انار 870هکتار، پسته 50 هکتار و سیب درختی 80هکتار انجام شده است. مبارزه بیولوژیک با آفات در آن سال 12 درصد از میزان پیش بینی شده عقب تر بود در حالیکه بنا به اعلام رسمی وزارت جهاد کشاورزی 10 عامل جدید برای مبارزه غیر شیمیایی با آفات و محصولات گلخانه ای و سبزی و صیفی به ثبت رسید. کنترل 100 درصدی آفات باغ چای با اعمال مبارزه بیولوژیک و تولید محصول سالم محقق شد و سطح اراضی تحت کنترل تلفیقی با استفاده از مواد و تجهیزات غیر شیمیایی به 900 هزار هکتار در سال 87 افزایش یافت. همچنین سم پاشی هوایی در سن غلات به طور کامل حذف و سمپاشی نخیلات از 36 هزار هکتار در سال 83 به 4 هزار هکتار رسید. حذف یارانه مستقیم سموم باعث گسترش مبارزه بیولوژیک در سطح کشور شد و به طور کلی 8 قلم سم مضر از عرصه های کشاورزی حذف شد.

http://iranabadi.com/html/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=1554&mode=thread&order=0&thold=0

مبارزه بيولوژيك در بخش كشاورزي، ضرورتي اجتناب‌ناپذير

به اعتقاد شماري از كارشناسان و استادان دانشگاه براي عملياتي شدن و فراگيري طرح مبارزه بيولوژيك در بخش كشاورزي تدوين برنامه جامع، اتخاذ مديريت اصولي، حمايت همه‌جانبه و عزم ملي، ضرورتي اجتناب ناپذير است. رسيدن به توسعه و كشاورزي پايدار، حفظ مسايل زيست محيطي، توليد محصول سالم و كاهش مصرف سموم كشاورزي، احياي روشهاي بيولوژيك مبارزه با آفات و بيماريهاي گياهي و كشاورزي را امري الزامي كرده‌است. "مبارزه بيولوژيك"، به روشي گفته مي‌شود كه با بهره‌گيري از عوامل و فراورده‌هاي طبيعي و زنده، براي ازبين بردن آفات نباتات اقدام مي‌شود.

ظهور آفات مختلف نظير"كرم سرخ پنبه، سوسك كلرودوي سيب زميني، سياهك هندي گندم و كرم ساقه‌خوار برنج " موجي از ورود سموم در بسته‌بنديهاي زيبا را در طيفي گسترده براي كشاورزي به ارمغان آورد. كاربرد روزافزون مصرف سموم كشاورزي به رغم ارزان بودن آن در مرحله اوليه نه تنها آفات و بيماريهاي گياهي را كنترل نكرد بلكه علاوه بر شكل‌گيري نسل مقاوم‌تري از آفات، عوارض سوء گسترده زيست محيطي را به دنبال داشت.

جمعي از كارشناسان كشاورزي غرب مازندران نيز در گفت و گو با ايرنا، نبود برنامه‌ريزي، ارايه يارانه براي سموم، رعايت نشدن اصول علمي ترويج و نبود مزارع نمونه را از جمله چالشهاي فراروي توسعه روشهاي كنترل طبيعي آفات برشمردند. كمبود اعتبار، نبود آموزش، بي‌توجهي به آموزش، فرهنگ‌سازي نشدن، ناكافي بودن مراكز توليد حشرات مبارز و استقبال نكردن كشاورزان از ديگر موانع اساسي براي توسعه روشهاي طبيعي مبارزه با آفات و توليد محصولات ارگانيك اعلام شد. برخي از پژوهشگران با بيان اينكه بيشترين مصرف سموم شيميايي در كشور مربوط به مبارزه با كرم ساقه‌خوار برنج است بر ضرورت توليد برنج" تراريخته يا اصلاح ژن شده" تاكيد كردند. سالانه حدود ‪ ۹۰۰هزار تن انواع برنج در مازندران توليد مي‌شود.

اكنون ‪ ۱۷مركز توليد حشرات مفيد و مبارز در سطح ‪ ۴۶۰هزار هكتار اراضي كشاورزي در مازندران فعاليت دارد.

عضو هيات علمي گروه زراعت دانشگاه آزاد واحد نوشهر و چالوس گفت: مطالعه ‪ ۱۰رودخانه شمالي و جنوبي كشور نشان مي‌دهد كه باقي مانده سموم شيميايي در اين رودخانه‌ها همچنان وجود دارد و غلظت آن در رودخانه بابلرود در فصل تابستان حدود يك درصد است. "مجتبي نشتاء مقدم" در گفت و گو با ايرنا افزود: همچنين آمارها بيانگر آن است سم "فتونتن" كه سال ‪ ۴۲در سطحي حدود ‪ ۵۰هزار هكتار از اراضي زير كشت گندم استفاده مي‌شد، به يك ميليون ‪ ۴۰۰هزار هكتار در سال ‪ ۷۸افزايش يافت. وي اوج گسترش مبارزه بيولوژيك با آفات را در فاصله سال ‪ ۷۹تا ‪ ۸۰اعلام و اضافه كرد: سطح مبارزه بيولوژيك در سال ‪ ۸۰در كشور ‪ ۱۵۰هزار هكتار بود كه به كمتر از ‪ ۴۵هزار هكتار در سال گذشته رسيد. وي اظهار داشت: كاهش مصرف سموم شيميايي به تحول در سياستها، راه‌كارهاي مبارزه با آفات، ايجاد و توسعه مراكز پرورش حشرات مفيد و حمايت از بخش غيردولتي نياز دارد.

به گفته مقدم، عزم ملي، تدوين برنامه بلندمدت و همكاري بخش خصوصي و مردم نيز در تحقق اين هدف موثر است. وي تاكيد كرد: افزايش مصرف سموم شيميايي دركشور درحالي است كه سازمانها و كنفرانس‌هاي بين‌المللي، آن را عامل بسياري ازناهنجاريها ونابسامانيها مي‌دانند. اين استاد دانشگاه يادآور شد: كشاورزي ارگانيك با توجه به شاخصه‌هاي اقتصادي، اكولوژيكي و اجتماعي كشور فقط در بخشي از زمينهاي كشاورزي قابليت اجرايي دارد. وي ادامه داد: متاسفانه مراكزي كه براي توليد و پرورش حشرات مفيد در مازندران فعال هستند از دانش و امكانات كافي برخوردار نيستند.

عضو هيات علمي دانشگاه آزاد واحد نوشهر و چالوس تصريح كرد: پرداخت نشدن بموقع دستمزد و بروكراسي موجود سبب دلسردي فعالان اين عرصه شده است. وي خاطرنشان كرد: نبود تنوع و استفاده از يك نوع زنبور براي مبارزه با كرم ساقه‌خوار برنج در مازندران از ديگر عواملي است كه موفقيت اين طرح را خدشه‌دار مي‌كند. مقدم اضافه كرد: اكنون فقط از يك نوع زنبور به نام " تريكو گراما براسيكا" در شاليزارهاي مازندران استفاده مي‌شود، درحالي كه بايد در هر منطقه خاص از يك نوع خاص از زنبور استفاده شود. وي زمان رهاسازي، نوع گونه و تعداد دفعات رهاسازي حشرات مبارز را در مبارزه بيولوژيك با آفات مهم دانست و گفت: متاسفانه بسياري از آموزش دهندگان نيز با اين فرايند آشنايي كامل ندارند.

وي بيان داشت: شناسايي زيستگاه آفت (ميزبان)، ميزان آفت، تنظيم و كنترل جمعيت آفت در پيشبرد و موفقيت مبارزه حياتي و ضرروي است. اين استاد دانشگاه ادامه داد: اجراي طرح بيولوژيك به يك سطح يكپارچه و وسيع نياز دارد و اگر در يك مزرعه مبارزه بيولوژيك و در مزرعه ديگر مبارزه شيميايي با آفات صورت گيرد اين طرح با شكست مواجه مي‌شود. وي ادامه داد: زنبور كرم ساقه‌خوار به صورت طبيعي پس از وارد شدن خسارت فعال مي‌شود و براي فعاليت آن در خارج از فصل فعاليت به تكثير به روش مصنوعي نياز داريم. وي افزود: ارايه جدول زماني دقيق و رعايت خصوصيات رشد مقوله‌اي است كه نسبت به آن كم توجهي شده است.

مقدم، ناآگاهي كشاورزان از مزاياي طرح مبارزه بيولوژيك با آفات، نداشتن آموزش كافي مروجان، رعايت نشدن اصول علمي ترويج، دشواربودن طرح مبارزه بيولوژيك و نبود مزارع نمونه را ازجمله موانع ذكر كرد كه اجراي طرح بيولوژيك را با چالش مواجه كرده است. عضو هيات علمي دانشگاه‌آزاد چالوس خاطرنشان كرد: متاسفانه پايين بودن قيمت محصولات ارگانيك در مقابل افزايش قيمت نهاده‌هاي كشاورزي و ناآشنايي مصرف‌كنندگان با اين نوع محصولات موانع را افزايش داده است. وي بر لزوم فرهنگ‌سازي، استمرار نظارت بر توليد، بسته‌بندي محصولات، افزايش قيمت محصولات ارگانيك، افزايش كمي و كيفي نيروي انساني، توسعه و بازسازي مراكز تحقيقاتي و اختصاص اعتبار كافي در اين زمينه تاكيد كرد. اين استاد دانشگاه يادآور شد: تداوم ارايه يارانه به سموم شيميايي، عملكرد پايين محصولات توليد شده به روش غيرشيميايي، مخلوط شدن محصولات سالم و غيرسالم در بازار و نبود الگوي عملياتي براي محصولات مختلف با اقليمهاي مختلف از ديگر مشكلاتي است كه بايد رفع شود. به گفته مقدم، ايجاد استانداردهاي ارگانيك و تدوين يك نظام قانوني براي كشاورزي ارگانيك و پايدار در كشور ضرورتي اجتناب ناپذير است.

يك كارشناس كشاورزي از نوشهر نيز استفاده از روش بيولوژيك را موثرترين شيوه براي كنترل مصرف سموم شيميايي در اراضي كشاورزي خواند. "سهيل كاظمي" به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: روشهايي وجود دارد كه باغداران با استفاده از آن مي‌توانند علاوه بر كاهش مصرف سموم، محصولي با كيفيت و سالم توليد كنند. وي اظهارداشت: نسلهاي گذشته قبل از اختراع سموم طوري عمل مي‌كردند كه محصولاتي عاري از هرگونه مواد مضر تحويل جامعه مي‌دادند. وي خاطرنشان كرد: شخم زدن و آبياري در فصل زمستان (يخاب)، تناوب كشت و افزودن كودهاي حيواني و گياهي موجب از بين رفتن آفت ها مي‌شود. اين كارشناس كشاورزي ادامه داد: كاهش مضرات سموم دفع آفات نباتي مستلزم آموزش جامع و منسجم به مردم است زيرا بسياري از توليدكنندگان طريقه صحيح استفاده از سموم را نمي‌دانند. وي تصريح كرد: همچنين برخي از كشاورزان نمي‌دانند بايد از زمان مصرف سموم تا زمان مصرف محصول (دوره كارنس) چه زماني طي شود كه آسيبها كاهش يابد. كاظمي تاكيد كرد: اگر آثار زيانبار مصرف سموم شيميايي براي كشاورزان تبيين شود، ديگر هيچ كشاورزي به خود اجازه نمي‌دهد كه براي بدست آوردن سود بيشتر، از سموم استفاده كند.

http://sabziran.ir/index.php?action=news&nid=2994&page=23

مبارزه بیولوژیک با آفات گندم

مقدمه

امروزه با استفاده گسترده از مواد شیمیایی در باغات و مزارع که منجر به ریشه کن شدن نسل موجودات و عوامل بیماری زا می شود بیم این است که حشرات ومیکرو ارگانیسمهای مفید نیز برای همیشه از بین بروند. این در حالی است که واژه مفید و غیر مفید را ما انسانها بر حسب نیاز های مصرفی خود ابداع کرده ایم .اعتقاد بسیاری از دانشمندان این است که تنوع زیستی بیشتر بین موجودات برابر است با سلامتی بیشتر محیط زیست.

 

کنترل بیولوژیک

کنترل بیو لوژیک عبارت است از استفاده از یک عامل بیماریزا یا یک حشره به منظور کاهش خسارت ناشی از یک نوع آفت هدف از کنترل بیولوژیکی اداره کردن آفت و محیط زیست آن در مسیری که جمعیت آفت زیر آستانه اقتصادی بماند است. در حقیقت این روشی است که با عکس العمل محیطی بین موجودات زنده آفات را کنترل می کند. یکی از عوامل مهم برای شروع کار کنترل بیولوژیک آشنایی با مراحل مختلف رشد آفات و شناسایی مرحله ای است که آنها بیشترین خسارت را به گیاهان وارد می کنند.موجودات زنده ای که بیشتر برای کنترل بیولوژیک استفاده می شوندعبارتند از انگل ها، شکارچی ها، پاتوژن ها و خورنده علف های هرز(Weed feeder)

کنترل بیولوژیک از دیدگاه اقتصادی

کنترل بیولوژیک از نظر اقتصادی روشی بهینه است. حتی در صورت عدم موفقیت کامل در مزرعه نسبت سود به هزینه B/C در این روش 11:1 است. بر اساس یک مطالعه تخمین زده می شود که در این روش برنامه های با موفقیت کامل در ازای یک واحد سرمایه 32 واحد سود را باز می گردانند.( 32:1) B/C این درحالی است که در تحقیق مشابهی نسبت سود به سرمایه در کنترل شیمیایی آفات فقط 5/2 به 1 است.

 کنترل بیولوژیک با استفاده از حشرات

برای شروع این روش باید از روش زندگی حشرات یعنی انگل یا شکارچی بودن، سیکل زندگی و مکان هایی که آنها برای زندگی ترجیح می دهند مطلع باشیم .  

پارازیت و پارازیتوئید

شکارچی ها (پارازیتوئید) مستقیما حمله میکنند و قربانی خود را می بلعند در حالی که انگل ها (پارازیت ها) در روی بدن حشره دیگر تخم گذاری می کنند و هنگامی که لارو ها از تخم بیرون آمدند از اندام های داخلی بدن حشره میزبان تغذیه می کنند.

ائوفاژها ( تخم خوارها)9 پارازيتوئيدهاي تخم خوار(ائوفاژها) معمولا به دلايل زير در مبارزه بيولوژيكي مورد توجه قرار گرفته اند:

• نسل جديد آفت را قبل از اينكه به محصول آسيب برساند از بين مي برند.

 • براي انسان و حشرات ديگر مضر نيستند

• با قيمت و هزينه كمتري مي توان آنها را تكثير و توليد انبوه كرد به عبارتي اقتصادی اند.

 • آنها مي توانند بيشتر از يك سال در دوره دياپوز ذخيره سرمايي داشته باشند. با استفاده از جانشين كردن ميزبانهايی كه تكثيرشان آسان است تكثير نمود مثل Graphosoma semipunctata.
نکته:در يك روش مبارزه بيولوژيكي انتخاب گونه هاي مناسبي كه به خوبي با آفت و محيط زيست آن سازگاري پيدا كرده باشد بسيار مهم و با اهميت است و احتياج به مطالعات سيستماتيكي و دقيقي بر روي مكان اصلي مبارزه و مناطقي كه گونه بيولوژيك در آنجا كشت شده است دارد. رها سازي دشمنان طبيعي زماني مي تواند موفقيت آميز باشد كه در ابتدا محيط كشت را خالص سازي كرده باشيم (مثل محيط كشت ائوفاژها). ائوفاژها مي بايستي قادر باشند كه آفت را تشخيص داده و در يك سطح مزرعه پخش شوند.

 

انتخاب ائوفاژها

در انتخاب ائوفاژهاي تخصصي موارد ذيل بايد رعايت شود:

 زودرس بودن ائوفاژها حساسيت بويايي آنها محل و جايگاه طبيعي آنها براي زيستن  طول دوره تخم گذاري آنها مراحل تكويني ورشدي ائوفاژهابراي مطالعه موارد ذكر شده بالا مي توان با استفاده از جمع آوري دسته تخم هاي آفات (كه بصورت طبيعي تخم گذاري شده باشد) و قرار دادن اين دسته تخم ها در بيوتيپ هاي (محيط هاي زيستي) مختلف كه در اين صورت با بررسي ميزان تاثير ائوفاژ ها بر روي تخم ها، ائوفاژ مناسب و تخصصي را مي توان انتخاب نمود:

راست بالان زیان آور گندم

ملخ مراكشی  Dociostaurus maroccanus

چملخ صحرايی  Schistocerca gregaria

ملخ آسيايی Locusta migratoria

دشمنان طبیعی راست بالان زیان آور گندم پرندگان مخـتلف از شـكارگران عمومي ملـخ ها به شمار مي آيند. لارو چند گونه از سوسك های جنس Meloe و چند گونه از سوسك های جنس Mylabris گزارش شده اند كه از تخم ملخ ها تغذيه مي كنند. زنبورScelio flavibabis M.  از پارازيتوئيد های مهم تخم ملخ ها به شمار مي آيد(خواجه زاده، 1381) و گونه هايي از مگس هاي Tachinidae نيز گزارش شده اند كه پارازيتوئيد پوره ها و حشرات كامل ملخ ها هستند.

سن گندم

گسترش و طغيان سن گندم در اثر تخريب مراتع به عنوان زيستگاه هاي دائمي اين حشره و تبديل آنها به اراضي ديم كم بازده و فراهم آوردن بستر زيست مناسب تر براي تغذيه و توليد مثل آن، مثال خوبي براي نشان دادن چگونگي ايجاد يك آفت در اثر تغيير اكوسيستم توسط انسان است.

دشمنان طبیعی Eurygaster integriceps  سن گندم دشمنان طبيعي فراواني دارد و در بين آنها زنبورهاي پارازيتوئيد تخم و مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم از نظر كاهش جمعيت اين آفت از اهميت بيشتري برخوردارند.

مهم ترين گونه هاي زنبورهاي پارازيتوئيد تخم سن گندم به خانوادة Scelionidae  وجنس Trissolcus  تعلق دارند و مهم ترين   گونه هاي آن به شرح زيرمي باشند

V. Trissolcus grandis
V. Trissolcus semistriatus

  V. Trissolcus vassilievi
V. Trissolcus rufiventris
V. Trissolcus basalis 

در بين گونه هاي فوق T. grandis گونة غالب اين زنبورها در اكثر مناطق كشور مي باشد. ميزان پارازيتيسم تخم توسط اين زنبورها از منطقه اي به منطقة ديگر متفاوت است و در اكثر مناطق كشور اين زنبورها يكي از عوامل كليدي كاهش جمعيت سن گندم به شمار مي آيند. اين زنبورها بيشتر در زير پوستك درختان ميوة سردسيري زمستان گذراني مي كنند و قبل از ورود به مزارع از شهد گل هاي اين درختان تغذيه مي كنند(رجبي، 1379). جلوگيري از سمپاشي هاي بي رويه و ايجاد تنوع در اكوسيستم هاي زراعي از طريق ايجاد باغ و يا كاشت درختاني مثل بيد و بادام و غيره در كنار نهر هاي حاشية مزارع، روشي مناسبي براي حفظ و حمايت اين زنبورها و افزايش كارايي آنها است.

كنترل بيولوژيكي سن گندم با استفاده از پرورش انبوه زنبورهاي پارازيتوئيد تخم طي سال هاي (43-1325) در ورامين و اصفهان صورت گرفته است(زمردي،1340 و زمردي، 1371). دياپوز اجباري سن گندم و عدم امكان پرورش انبوه آن براي تكثير زنبورها، عدم اطلاع دقيق از بيواكولوژي اين زنبورها و گرايش به سمت استفاده از سموم شيميايي به دليل سهولت كاربرد و كم اطلاع بودن از اثرات جانبي مصرف اين سموم، كنترل بيولوژيكي سن گندم با استفاده از اين عوامل متوقف شد.

 مگس های پارازیتویید سن گندم

دسته دوم دشمنان طبيعي سن گندم كه از اهميت زيادي برخوردارند، مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم هستند كه به خانواده Tachinidae تعلق دارند. اين مگس ها پوره هاي سنين 4 و 5 و سن هاي بالغ را پارازيته مي كنند و ميزان پارازيتيسم آنها با توجه به شرايط منطقه از 2-25 درصد (در موارد استثنايي تا 40 درصد) گزارش شده است. اسامي علمي گونه هاي مهم مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم در زير آمده است:

Heliozeta helluo
Phasis subcoleoptrata
Ectophasia crassipenis

Elomyia lateralis

Ectophasia oblonga

در اكثر مناطق كشور گونه H. helluo گونة غالب مي باشد.

اين مگس ها پارازيتوئيد داخلي هستند و سيستم تنفسي خود را به  سيستم تنفسي ميزبان وصل مي كنند. حشرات كامل اين مگس ها برروي گياهان شهد داري مثل ازمك ،گشنيز، برخي ديگراز گياهان مرتعي و علف هاي هرز حاشية مزارع تغذيه مي كنند و با تغذيه از اين گياهان ميزان تخم ريزي آنها افزايش مي يابد. بالا بردن كارايي اين مگس ها از طريق ايجاد تنوع در اكوسيستم هاي زراعي،  و حفظ و حمايت آنها از طريق جلوگيري از سمپاشي هاي بي رويه از مواردي است كه در برنامة مديريت كنترل سن گندم مي بايست به آنها توجه كرد. چند جدايه از قارچ بيماري زاي Beauveria bassiana Vuill.  از سن گندم جداسازي شده است و بررسي هايي در رابطه با حساسيت مراحل مختلف رشدي سن گندم در برابر اين قارچ صورت گرفته است.

برداشت سريع گندم يكي ديگر از روش هاي توصيه شده براي كاهش جمعيت و خسارت سن گندم است. طبق بررسي ها (رجبي1372) سن هاي نسل جديد به هنگام ظهور حدود 70 ميلي گرم وزن دارند و در زمان رسيدن محصول، وزن آنها به 113 ميلي گرم و در زمان مهاجرت آنها به پناهگاه هاي زمستانه وزن آنها به 130-150 ميلي گرم مي رسد. از طرفي قسمت اعظم سن زدگي دانه ها توسط سن هاي نسل جديد ايجاد مي شود و بيشترچربي ذخيره شده در بدن سن ها، حاصل تغذية آنها در اين دوره است. برداشت سريع گندم ضمن ايجاد تلفات در جمعيت پوره هايي كه در مرحلة رسيدن گندم  كامل نشده اند، كاهش سن زدگي، كاهش وزن سن ها و در نتيجه تلفات بيشتر آنها در پناهگاه هاي زمستانه را به همراه خواهد داشت.

شته روسی گندم Diuraphis noxia گونه هاي مختلفي ازجنس هايCoccinella,Scymnus Hippodomia ,Adalia  ازخانوادهCoccinellidae  جمع آوري و شناسايي شده اند كه در كاهش جمعيت شته هاي غلات نقش موثري دارند. در بين بالتوري هاي خانوادة Chrysopidae گونه هايي از جنس Chrysoperla خصوصآ Chrysoperla carnea در كنترل طبيعي شته هاي غلات اهميت دارند. لارو گونه هاي مختلفي از مگس هاي Syrphidae  از شكارگرهاي خوب شته هاي غلات به شمار  مي آيند. در بين زنبورهاي پارازيتوئيد شته هاي غلات گونه هايي از جنس Aphelinus از خانواده Aphelinidaeو گونه هايي از جنس هاي Aphidius Diaertiella,Ephedrus  ,Lysiphlebus  و Praon جمع آوري و شناسايی شده اند.

سوسک سیاه گندم zabrus tenebrioides

مورچه ها به عنوان يكي از شكارگرهاي مهم تخم و لاروهاي ريز اين آفت هستند. سوسكي از خانوادة Carabidae  نيز شكارگر لاروهاي درشت و شفيره هاي آن بوده و كلاغ ها و ديگر پرندگان نيز به هنگام شخم زدن خاك از لاروها و سوسك هاي باقيمانده در زمين تغذيه مي كنند.
زنبور ساقه خوار گندم Cephu pygmaeus زنبورهاي پارازيتوئيدي از جنس Aprostocetus  از خانواده Eulophidae  و Elachertus  از خانواده Chalcididae جمع آوري شده اند كه لاروهاي آن را پارازيته مي كنند و در كاهش جمعيت آن موثرند. پروتئین های حشره کش B.T و نحوه ی عمل آنها Bacillus thuringiensis  یک باکتری بیماری زا در حشرات است که عنصر فعال برخی حشره کش ها را تشکیل می دهد. این باکتری گرم مثبت و خاکزی به عرض 1.2-1 و طول 4-3 میکرون با اسپور نیمه انتهایی و بیضی شکل می باشد . این باکتری همزمان با تشکیل اسپور در داخل اسپورانژیوم تولید بلور های سمی (Cry=crystal) می کند. این باکتری برای رشد به نور نیاز ندارد این باکتری در بسیاری از محیط های کشت ساده ی آزمایشگاهی مانند محلول آبگوشت (Nutrient broth ) در شرایط هوازی ودر دمای بین 15 تا 40 درجه سانتی گراد اپتیمم 30 درجه سانتی گراد به راحتی رشد می کند. این باکتری چندین توکسین تولید می کند که شامل:

 1- آلفا اگزو توکسین: این سم علاوه بر حشرات برای موش و دیگر مهره داران سمی می باشد

 2- بتا اگزوتوکسین: در برخی نژاد های این باکتری تولید شده وبر روی پستانداران عوارض عمده ای دارد.

 3- گاما اگزو توکسین: این توکسین برای حشرات سمی نمی باشد.

 4- دلتا اندو توکسین (Delta-endotoxin): در مرحله مرگ باکتری و تشکیل اسپور تشکیل می شود. توکسین های آلفا اگزوتوکسین و بتا اگزوتوکسین علاوه بر حشرات، برای پستانداران مضر بوده و در نتیجه،امروزه از زیر گونه های Bacillus thuringiensis که این دو توکسین را تولید می کنند،  استفاده نمی شود سومین توکسین  نیز به دلیل عدم سمیت برای حشرات استفاده نمی شود. امروزه در فراورده های تجاری B.t  از استرین هایی از باکتری، که دلتا اندو توکسین تولید می نمایند ، استفاده می شود. امروزه از B.t  به دو طریق استفاده می شود:

1- تولید سموم میکروبی حشره کش: فرآورده های تجاری B.t  به عنوان حشره کش میکروبی به صورت گرد یا پودر های وتابل قابل تعلیق در آب ارائه می شود و امروزه جزء پر مصرف ترین عوامل کنترل میکروبی حشرات به شمار  می آید.

2– تولید گیاهان B.t : این گیاهان حاوی ژن تولید کننده توکسین که از باکتری Bacillus thuringiensis بدست آمده است، می باشد. این گیاهان خود قادر به تولید سم بوده و آفات حشره ای را که از این گیاهان تغذیه کنند، از بین می روند.

 ساختار و چگونگی تاثیر پروتئین های حشره کش  B.t

روده ی میانی عده ای از لارو ها ی  حشرات، مانند بال پولک داران و برخی از دو بالان و قاب بالان، دارای محیط قلیایی بسیار بالایی  است (PH= 10/2-10/15) در این شرایط(حداقل PH مورد نیاز8.9  می باشد)، کریستال های سمی حل شده و توکسین لازم به وسیله ی آنزیم های تجزیه کننده پروتئین آزاد می شود و فرم فعال توکسین تولید می شود. مطالعات بلورشناسی  پروتئین های Cry  نشان می دهد که این پروتئین دارای سه ناحیه ویژه می باشد. ناحیه I شامل هفت آلفا هلیکس که در فعل و انفعالات غشا و تشکیل منافذ نقش دارد، ناحیه II از یک ستون سه گوش شامل سه بتا شیت که در اتصال سم به سلول های پوشش  روده نقش دارد و ناحیه III شامل دو  رشته ی آنتی پارالل بتا است که همانند ناحیه II در ثبات سم روی گیرنده و تنظیم کانال یونی  نقش دارد . در روده ی حشر اتی که دارای شرایط قلیایی می باشند، سیگما اندو توکسین  به فرم فعال خود یعنی دلتا اندو توکسین تبدیل شده و توسط ناحیه II  به سطح سلول های پوششی روده وصل شده و توسط ناحیه I  باعث ایجاد منافذی در غشای سلول شده که موجب اختلال یونی بین خون و روده می شود.

گونه های آلوده شده می توانند دو نوع عکس العمل متفاوت نسبت به توکسین از خود نشان دهند . در اکثر موارد بعد از تغذیه ، فلج سریع دستگاه گوارش در مدت یک ساعت یا کمی بیش از آن اتفاق می افتد و در نتیجه حشره دچار مرگ می شود . بسیاری از حشرات تنها به وسیله ی  اثر کریستال سمی از بین می روند ، ولی در برخی موارد ، ترکیبی از اسپور و کریستال مورد نیا ز است و این ترکیب همیشه در فرمولاسیون ماده ی تجارتی سم ارائه می شود.

منابع و ماخذ :

1- آهون منش، علي. 1371. سياست توليد گندم در كشور و معرفي طرح محوري گندم. گزارش كنفرانس سن گندم، دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران. صفحه 14-282-احمدي، علي اصغر و عليمراد سر افرازي .1372. انتشار و دشمنان طبيعي شته روسي گندم
3-اميرمعافي، مسعود. 1379. بررسي سيستم ميزبان-پارازيتوئيد بين‏Trissolcus grandis Thom. و تخم سن گندم. رساله دكتري دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران. صفحه220.

4-اميرمعافي، مسعود. 1370. شناسايي و بررسي كارائي مگس هاي پارازيتوئيد سن گندم(Tachinidae) در منطقة كرج. پايان نامه كارشناسي ارشد حشره شناسي كشاورزي، دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران. صفحه160.

5-ايراني پور، شهزاد.1375.بررسي تغييرات فصلي جمعيت زنبور هاي پارازيتوئيد تخم سن گندم (Eurygaster integriceps Put.) در كرج، كمال آباد و فشند . پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران.

پژمان حیدری - اين مقاله در سمینار بیولوژی در اردیبهشت 85 در دانشگاه فردوسی مشهد ارائه شد

http://www.jkmt.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=689&Itemid=87