نویسنده؛ جیمز کلیو، رئیس سرویس بین المللی فراگیری بیوتکنولوژی کشاورزی کاربردی(ISAAA).

ترجمه و تنظیم؛ رضا استاد سرائی کارشناس اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی گیاهی.

 در چکیده ای که در دوازدهم ژانویه 2005 انتشار یافت، ISAAA خلاصه 32 مشخصه وضعیت جهانی در سال 2004 مربوط به گیاهان ترانسژنیک (GM Crop) آورده است که در حال حاضر در این چکیده به آنها گیاهان تراریخت(Transgenic) یا حاصل از بیوتکنولوژی (Biotech crops) گفته می شود.

مأموریت ISAAA کمک به توسعه کشورها از طریق پتانسیل موجود در توسعه گیاهان ترانسژنیک می باشد و هدف اصلی آن ایجاد ثبات دقت در مجموعه اطلاعاتی است که به درک بحث انتشار جهانی گیاهان ترانسژنیک کمک می کند. اطلاعات جهانی گیاهان ترانشرنیک که در 32 مورد تهیه شده در سال 2004 غالباً رشد جهانی سطح زیر کشت این گیاهان را نشان داده که در نهمین سال متوالی مجدداً دو رقمی می باشد.

1- در سال 2004 سطح زیر کشت این گیاهان 20% رشدداشته که نسبت به سال 2003، 15% افزایش نشان می دهد.

2- برآورد سطح زیر کشت این گیاهان در سال 2004، 81 میلیون هکتار معادل 200 میلیون آکر بوده که نسبت به 7/67 میلیون هکتار یا 167 میلیون آکر سال 2003 رشد بسیار خوبی داشته است.

3- در سال 2004، 5% از 5/1 هکتار ( 3/7 میلیارد آکر) سطح زیر کشت جهانی محصولات گیاهی، ترانسژنیک بوده است.

4- در این رشد، 25/8 میلیون کشاورز از 17 کشور شرکت داشته اند که درسال 2003 این تعداد 7 میلیون کشاورز از 18 کشور بود. جالب است بدانیدکه 90% کشاورزان ذینفغ، از کشاورزان فقیر کشور های در حال توسعه بودند که بوسیله کشت این گیاهان به سرمایه ای مطلوب و در حد خود دست یافته اند.

5- افزایش سطح زیر کشت گیاهان ترانسژنیک بین سال های 2003 و 2004، 3/13 میلیون هکتار(9/32 میلیون آکر) بود که دومین رکورد بزرگ می باشد.

6- درسال 2004، 14کشور غول بیوتکنولوژی (شامل کشورهایی1 که دارای 000/50 هکتار یا 000/125 آکر یا بیشتر، سطح زیر کشت گیاهان ترانسژنیک می باشند) وجود دارد. در سال 2003 این کشور ها شامل 9 کشور در حال توسعه و 5 کشور صنعتی بود. این کشور ها به ترتیب سطح زیر کشت عبارتنداز: ایالات متحده آمریکا، آرژانتین، کانادا، برزیل، چین، پاراگوئه، هند، آفریقای جنوبی، اروگوئه، استرالیا، رومانی، مکزیک، اسپانیا و فیلیپین.

7- در بین سالهای 2004- 1996 مجموعه سطح زیر کشت جهانی گیاهان ترانسژنیک 385 میلیون هکتار یا 951 میلیون آکر (حدود یک میلیارد آکر) بوده است و این معادل 40% مساحت کل کشور امریکا یا چین و یا 15 برابر کل مساحت کشور بریتانیای کبیر می باشد.

8- سرعت سازگاری گیاهان ترانسژنیک بازتاب قابل توجه دربهبود حاصلخیزی، محیط زیست،اقتصاد، سلامت وفوایداجتماعی برای کشاورزان بزرگ و کوچک و اجتماع کشورهای صنعتی ودرحال رشد داشته است.

9- در 9 سال 1996 تا 2004، سطح زیر کشت این گیاهان بیش از 47 برابر شده است یعنی از 7/1 میلیون هکتار (2/4 میلیون آکر) در سال 1996 به 81 میلیون هکتار(حدود 200 میلیون آکر) در سال 2004 و متناسب با رشد کشور های در حال توسعه، افزایش یافته است. بیش از یک سوم یا 34% از سطح زیر کشت جهانی این گیاهان در سال 2004 ( 81 میلیون هکتار ) معادل 6/27 میلیون هکتار (68 میلیون آکر) توسط کشور های در حال توسعه با قدرت و شدت رشد پیدا کرده است.

10- این شدت افزایش سطح زیرکشت گیاهان ترانسژنیک درپنج کشور عمده در حال توسعه ( چین، هند، آرژانتین، برزیل و آفریقای جنوبی) به یک روند و تمایل مهم بر دیگر سازگاری ها و پذیرفتن جهانی گیاهان ترانسژنیک دلالت دارد. و این چکیده حاوی بازنگری 32 آیتم برای هر پنج کشور می باشد. در سال 2004 تعداد کشور های در حال توسعه در زمینه کشت گیاهان ترانسژنیک (11کشور) تقریباً نسبت به شماره کشور های صنعتی (6 کشور) دو برابر شده است.

2004 یک سال قبل از تکمیل یک دهه تجاری شدن گیاهان ترانسژنیک می باشد. در طی این دهه هر ساله سطح زیر کشت جهانی این گیاهان رشد دو رقمی داشته است.این یک جهش غیر قابل تردید و پابرجاست که در نوع استفاده از تکنولوژی 25 میلیون کشاورزی که بانی این ریسک بزرگ می باشند، صورت گرفته است. و این باعث افزایش هکتارها هکتار سطح زیر کشت محصولات ترانسژنیک در هر سال نسبت به سال قبل در طول این مدت زمانی (از 1996 تا 2004) شده است.2

11- دهمین جشن سالیانه محصولات ترانسژنیک در سال 2005 برگزارگردید، دراین جشن جهانی که توسط کشاورزان، دانشمندان بین المللی و سایر دست اندرکاران و اجتماع جهانی و مردم کشورهای در حال توسعه و در کشور صنعتی عظیم تولید کننده گیاهان ترانسژنیک  انجام پذیرفت، هدف نهایی این کارها، اقدامات ویژه بشر دوستانه وتسکین سوء تغذیه و گرسنگان آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین   می باشد.

12- از طرف دیگر، این موارد سبب خوش بینی در مورد دورنمای ادامه رشد سطح زیر کشت گیاهان و کشاورزان زارع این گونه محصولات (تراریخت) در سال 2005 و بعد از آن شده است.

این نشانه های ترقی در رهاسازی دو محصول ترانسژنیک یعنی ذرت دارای ژن Bt11 و ذرت NK603 در خوراک انسان و دام می باشد که به مهلت قانونی خود از سال 1998 پایان داده است. همچنین دستور آزمایش 17 واریته ذرت مقاوم به حشرات (با ژنMON810) رایزنی شد که قرار است بعنوان اولین گیاه حاصل از بیوتکنولوژی برای هر 25 کشور اتحادیه اروپا تصویب گردد. جدیداً استفاده از ذرت MON810 در رابطه با کاربرد همزیستی سیاست باز فرصت های جدید کشورهای عضو اتحادیه اروپا در منفعت تجاری سازی ذرت حاصل از بیوتکنولوژی می باشد که اسپانیا با موفقیت آنرا از سال 1998 گسترش داده است.

13- در دوره  اخیر، یک اتفاق به تنهایی احتمالاً بزرگترین ضربه غیر منتظره را در پی داشت؛ تصویب و وفق برنج حاوی ژن Bt در چین که انتظار می رفت احتمالاً در دوره اخیر و شاید در سال 2005 اتفاق بیافتد. سازش برنج تراریخت بوسیله چین نه تنها مقدار زیادی غذا وارد جهان می کرد، بلکه کشت آن در آسیا نیز به خوبی صورت می پذیرفت.

این انگیزه میسر خواهد شد که پذیرش برنج تراریخت در آسیا یک ضربه بزرگ در پی داشته باشد که صورت عمومی تر آن در پذیرش جهانی غذایی تراریخت انسان و دام و گیاهان فیبری می باشد.

با در نظر گرفتن محاسبه فاکتورها در چشم انداز سال 2010 رشد سطح زیر کشت جهانی گیاهان ترانسژنیک تا بیش از 150 میلیون هکتار (375 میلیون آکر) پیش بینی می گردد و این، رشد 15 میلیون کشاورز محصولات تراریخت را در بیش از 30 کشور جهان در پی خواهد داشت. 3

 

پی نوشت ها

1- یک هکتار برابر است با 2/47 آکر(1 Hectare=2.27 Acres)

2- این متن بر گرفته از مطلبی است تحت عنوان:

3-Highlights, ISAAA Briefs No.32-2004, Preview: Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2004

 

- منبع:                                                                                                  http://www.isaaa.org